تحقیق گلوتاتیون، کاتالاز و مالون دی آلدهید در بیماران

گلوتاتیون، کاتالاز و مالون دی آلدهید در بیماران  – تالاسمی ماژور

خلاصه (Abstract): در اختلالات همولیتیکی مانند تالاسمی، تغییر در تعادل آنتی اکسیدانت/پراکسیدانت باعث حساسیت ترکیبات سلولی نسبت به اکسیداسیون می شود. در  – تالاسمی، کاهش یا نقص در بیوسنتز زنجریره  – گلوبین منجر به تجمع زنجیره های – گلوبین جفت نشده و رسوب آنها در اریتروسیت ها می شود. این گلبولهای قرمز در در طحال بدام افتاده و همولیز می شوند و آهن آنها آزاد می گردد. علاوه بر این گرانباری ثانویه آهن (Secondary iron overload) که در اثر تزریق خونهای متوالی در این بیماران بوجود می آید زمینه را برای تشکیل رادیکال آزاد و ایجاد استرس اکسیداتیو و آسیب بافتی فراهم می کند. در این مطالعه پارامترهای مانند GSH، Catalase، MDA، آهن، فریتین، SGOT، SGPT، ALP و LDH در دو گروه بیماران  – تالاسمی ماژور و کنترل آنها اندازه گیری شد. نتایج بدست آمده نشان می دهد که اختلاف معنی داری (P<0.005 , Mann-withney U test) بین مقادیر گلوتاتیون، آهن، فریتین، SGOT، SGPT دو گروه بیماران  – تالاسمی ماژور و کنترل آن (که از لحاظ سن و جنس مطابقت داشتند) وجود دارد، در حالیکه هیچ اختلاف معنی داری بین مقدار کاتالاز در بین دو گروه ملاحظه نشد. بین مقدار گلوتاتیون و MDA نیز ارتباط معکوسی (r=-0.44 , P<0.005) مشاهده گردید.

واژه های کلیدی (key words): بتا-تالاسمی ماژور، گلوتاتیون – کاتالاز – مالون دی آلدهید.

ویتامین E و استرس اکسیداتیو در  – تالاسمی ماژور

خلاصه (Abstract): در سندروم های  – تالاسمی، کاهش یا نقص در بیوسنتز زنجیره  – گلوبین، منجر به تجمع زنجیره های  – گلوبین جفت نشده در RBC می شود. علاوه بر این، گرانباری آهن (iron overload) در بیماران  – تالاسمی باعث ایجاد رادیکال آزاد، بهم خوردن تعادل آنتی اکسیدانت / پراکسیدانت و در نهایت آسیب پراکسیداتیو بافتی می شود. هدف از این مطالعه تعیین تأثیر استرس اکسیداتیو برروی سطح Vit E در این بیماران میباشد. در این مطالعه پارامترهایی مانند، Vit E، MDA، Fe²⁺، Ferritin، SGOT، SGPT، ALP و LDH در گروه بیماران  – تالاسمی ماژور و کنترل آنها اندازه گیری شد و نتایج نشان داد که اختلاف معنی داری (P<0.005 , Mann withney Utest) بین مقدار Fe²⁺، Ferritin، ویتامین E، SGOT و SGPT در بیماران و گروه کنترل آنها (که از لحاظ سن و جنس مطابقت داشتند) وجود دارد. نتایج این مطالعه نشان می دهد که استرس اکسیداتیو ایجاد شده در اثر افزایش آهن در این بیمارات نقش مهمی  در کاهش محتوای آنتی اکسیدانتی (Vit E) داشته است.

واژه های کلیدی: بتا – تالاسمی ماژور – ویتامین E، مالون دی آلدهید، استرس اکسیداتیو

مقدمه:

سندرومهای  – تالاسمی جزء شایعترین آنمی های همولیتیک مزمن وراثتی می باشند که به علت نقص در سنتز زنجیره  – گلوبین بوجود می آیند. شدت عدم تعادل بین زنجیره های گلوبین، فنوتیپ های مختلفی از تالاسمی را بروز می دهد. نقص یا کاهش در بیوسنتز  – گلوبین باعث تجمع زنجیره های  – گلوبین جفت نشده در RBC می شود و این حالت باعث الکتروفورز غیرمؤثر می گردد. مطالعات اخیر نشان داده است که هرگونه عدم تعادل بین زنجیره‌های   و – گلوبین، نقش مهمی در ایجاد استرس اکسیداتیو بازی می کند (1).

در بیماران  – تالاسمی ماژور به دلیل تزریق خونهای مکرر و متوالی و افزایش جذب آهن (تا حدی به علت اریتروپوئز غیر مؤثر) گرانباری آهن (iron overload) بوجود می آید و از آنجا که بدن فاقد راه فیزیولوژیک برای دفع آهن می باشد، هرگونه افزایش مستمر آهن ممکن است به تجمع آن منتهی گردد (2).

آهن نقش مهمی در تولید رادیکالهای فعال اکسیژن (ROS) دارد. چرخه اکسیداسیون / احیاء آن در حقیقت واکنش فنتون را تقویت می کند. واکنش فنتون در تولید رادیکال هیدروکسیل که یک اکسید کننده قوی می باشد نقش دارد (3).

واکنش فنتون

Fe²⁺ + H₂O₂             intermediate Complex(es)           Fe³⁺+OH⁰+OH^–

تولید گونه های فعال اکسیژن (ROS) که توسط آهن کاتالیز میشود نقش مهمی در پاتوژنز بسیاری از بیماریها مانند آترواسکلروزیس (4) و سرطان (5) دارا می باشند. شواهد نشان می دهد که مقادیر بیش از اندازه آهن از طریق پراکسیداسیون لیپیدها در غشاهای میکروزومی, لینروزومی و میتوکندریایی, باعث آسیب سلولی و ناهنجاریهای عملکردی در سلولهای کبد می شود (6).

رسوب زنجیره های  هموگلوبین جفت نشده در اریتروسیت ها و بدنبال آن آزاد شدن همین (hemin) و آهن منجر به تولید گونه های فعال اکسیژن (ROS) می شود که در نهایت باعث اختلال در تعادل آنتی اکسید است پراکسیدانت و همولیز در  تالاسمی می شود(1و7).

از طرف دیگر افزایش ثانویه آهن به دلیل تزریق خون متوالی در این بیماران باعث تشدید استرس اکسیداتیو و تخلیه آنتی اکسیدانتهای پلاسمایی و افزایش قابل ملاحظه محصولات پراکسیداسیون لیپیدی و پروتئینی در – تالاسمی ماژور می گردد (8).

مالون دی آلدهید (MDA) از محصولات نهایی پراکسیداسیون لیپیدی است که از آن به طور وسیع به عنوان شاخص استرس اکسیداتیو استفاده می شود (9). در بیماران – تالاسمی ماژور، افزایش سطح پلاسمایی MDA دیده می شود  (8 و 10). این مطالعه سعی دارد با اندازه گیری سطح MDA و Vit E پلاسما در این بیماران در مقایسه با گروه کنترل، میزان تأثیر استرس اکسیداتیو برروی سیستم آنتی اکسیداتنتی را مورد ارزیابی قرار دهد.

مواد و روشها (Materials & Methods):

جامعه مورد مطالعه (Subjects):

جامعه مورد مطالعه ما را بیماران – تالاسمی ماژور از 5/2 تا 16 سال (11 مرد و 9 زن)، و گروه کنترل آن و افراد  – تالاسمی مینور (پدران یا مادران بیماران ماژور) با طیف سنی 29 تا46 سال (8 مرد و 12 زن) و گروه کنترل آن تشکیل می دهد. گروههای کنترل از بین افراد سالم یا حداقل افرادیکه اختلالاتی در متابولیسم آهن (گرانباری آهن) یا بیماری مزمنی مانند بیماری قلبی و یا اختلال همولیتیک نداشتند, انتخاب گردید و از لحاظ سن و جنس با بیماران (Cases) مطابقت داده شد (لازم به ذکر است که گروههای کنترل دارویی مصرف نمی کردند و سیگاری نیز نبودند). تمام بیماران – تالاسمی ماژور، بسته به سن و بزرگی طحال هر 2 تا 6 هفته یا بطور  متوسط هر 4 هفته یکبار خون دریافت می کنند. مقدار خون تزریق شده ml/Kg  15می باشد. اکثر خونها از نوع فشرده (Packed red cell) بوده و در مدت 2 ساعت (البته اگر مشکل قلبی وجود نداشته باشد) تزریق می گردد. اگر بیمار نارسایی قلبی داشته باشد یا سطح هموگلوبین خون پائینتر از5g/dl  باشد ، تزریق مقادیر کم خون به فاصله یک یا دو هفته همراه با یک داروی دیورتیک (مانند فورسماید) توصیه می شود. در این بیمارن، در هر نوبت نبایستی بیش از  5ml/kgتزریق شود و سرعت تزریق نباید از  2ml/kg/hتجاوز کند. هدف از تزریق خون رساندن سطح هموگلوبین مطلوب است (بیشتر از10g/dl ).

تمام بیماران داروی دسفرال (داروی شلاته کننده آهن یا آهن زدا) دریافت می کردند. زمان تجویز دارو، بعد از 12-8 تزریق اول خون یا با رسیدن سطح فریتین به mg/ml 1000 آغاز می گردد. تجویز دارو حداقل 5 بار در هفته  بصورت زیر جلدی به مدت 10 تا 12 ساعت (در طول شب) می باشد. بیماران ماژور هر 6 ماه یکبار بطور کامل مورد بررسی و کنترل قرار می گیرند. این کنترل شامل تست های آزمایشگاهی مختلف جهت ارزیابی وضعیت آهن بدن، ارزیابی مشکلات قلبی، اندوکرینولوژیک و هپاتولوژیک می باشد. لازم به ذکر است که از 20 بیمار ماژور، 1 مورد دیابتیک، 3 مورد مبتلا به هپاتیت C و 8 مورد نیز طحال برداری (اسپلنکتومی) شده بودند.

روش نمونه‌گیری (Blood Sampling):

از بیماران – تالاسمی ماژور که جهت تزریق خون مراجعه می کردند، قبل از تزریق5 میلی‌لیتر خون گرفته می‌شود و پس از لخته شدن، سرم آن به کمک سانتریفوژ (3000rpm به مدت 10 دقیقه) جدا می‌شود. سرم جدا شده از هر بیمار در 2 یا 3 لوله اپندروف ریخته می شود اینکار به این علت صورت می‌گیرد که برای انجام هر آزمایش یک قسمت از نمونه را برداشته شود و از دفریزه کردن کل نمونه جلوگیری گردد) و بلافاصله در 80- درجه سانتیگراد فریز می‌گردد. نمونه‌گیری از افراد سالم (گروه کنترل) نیز به همین ترتیب انجام می‌گیرد. نمونه‌ها بلافاصله قبل از انجام هر آزمایش از فریز خارج شده و از فریز و دفریز مجدد آنها جلوگیری می‌شود.

اندازه‌گیری ویتامین E

اندازه‌گیری ویتامین E با استفاده از (Pharmecia LKB 2248, Chrompac, Silicagel LC-18 Column) HPLC با آشکارساز UV انجام شد.

تحقیق گلوتاتیون، کاتالاز و مالون دی آلدهید در بیماران