خرید و دانلود نسخه کامل مقاله در مورد تاریخ هنر ایران و جهان
303,200 تومان قیمت اصلی 303,200 تومان بود.227,400 تومانقیمت فعلی 227,400 تومان است.
تعداد فروش: 41
فهرست مطالب
فهرست مطالب 1
مقدمه 4
اهمیت و ضرورت تحقیق 6
چهارچوب نظری و پیشینه تحقیق 8
هنر ابتدایی 8
هنرهای بدوی 9
هنر بین النهرین 11
هنر آکد 12
هنربابل 13
هنر آشور 13
هنر مصر 14
هنر هند 15
هنر یونان باستان 16
آثار بجا مانده از هنر یونانیان 17
تاریخچه 20
هنر باختر در دوره نوزآیی ( رنسانس ) 20
کلاسیسم 20
شیوه ی باروک 22
شیوه ی رومانتیسیسم 23
نقاشان رومانتیسیسم 24
شیوه امپر سیو نیسم 25
قرن بیستم و جلوه هایی از نوگرا 26
هنر تجریدی (آبستره ) (انتزاعی) 30
پیکره سازی نوگرا 30
هنر ایران باستان 31
پیکره سازی و نقش برجسته 31
سفالگر 32
نقاشی 33
فلزکاری 34
هنر ایران بعد از اسلام 37
هنر سلجوقی 37
جلد سازی در عهد سلجوقی 38
یکی شیوه جلد سوخته و دیگری جلد ضربی 39
سفالگری در عهد سلجوقی 39
سبک ها و مکاتب هنر در جهان 46
مکاتب هنری جهان 47
نئوکلا سی سیسم 47
رومانتی سیسم 48
رئالیسم 48
امپرسیونیسم 49
سمبولیسم و آرنوو 50
اکسپر سیونیسم 51
کوبیسم 52
فوتوریسم 53
دادا و سوررئالیسم 53
باهاوس 54
آبستره 55
آبستره اکسپرسیونیسم 55
کنستروکتیویس 56
اپ آرت (اپتیکال آرت) 56
پاپ آرت 56
نتیجه گیری 59
مقدمه و بیان مسئله
هنر در لغت به معنای «فن، صنعت، علم، معرفت، امری توأم با ظرافت و ریزه کاری آن درجه از کمال که فراست و فضل را در برداشته و نمود آن صاحب هنر را برتر از دیگران بنمایاند، کیاست، زیرکی، خطر و اهمیت، لیاقت، کفایت و کمال» آمده است. هنر در مفاهیم دیگری نیز، از جمله «عشق» و «حقیقت» آمده چنان که حافظ در شعر ذیل هنر را به ترتیب – در دو معنی – به کار برده است. در معنای اصطلاحی هنر، اختلافات زیادی به چشم می خورد که نشان می دهد هنر به خاطر عمق و گستردگی و ظرافت خود، در عین پیدایی ناپیداست؛ چنان که تولستوی، نویسنده کتاب معروف «هنر چیست؟» می نویسد: «براستی هنر که از دیرباز از زمان افلاطون و ارسطو این همه گفت و گو در پیرامون خود برانگیخته، چیست؟ آیا هنر از درون انسان بر می خیزد؟ آیا مائده ای است آسمانی که از ماورای ابرها به روح و جان حلول می کند؟ یا نه، آمیزه ای است از تمامی اینها و یا به باور «فروید» تبلور امیال سرکوفته آدمی است؟» «هنر وسیله ای است برای ثبت و ضبط احساس انسانی در قالب مشخص و نیز انتقال آن در خارج از عوالم ذهنی و همچنین تفهم آن احساس هنر به دیگران است»
محمود بستانی ضمن تفسیر زیبایی که از هنر به دست داده است، به نقش مؤثر آن در انتقال پیامهای مهم اشاره می کند. وی می نویسد: «هنر در تجربه انسانی، روش خاصی از بیان حقایق زندگی است، یعنی اگر زبان علمی یا عادی که ما آن را در زندگی روزمره خود به
کار می گیریم دارای این ویژگی است که بیان مستقیم حقایق می باشد، زبان هنر نیز این زیژگی را دارد که بیان غیرمستقیم همین حقایق است. تفاوت این دو زبان آن است که زبان نخست بر نقل حقایق به صورت واقعی خود استوار است، در حالی که زبان هنر بر عنصر تخیل استوار است. به عنوان مثال اگر بخواهیم اهمیت انفاق در راه خدا را بیان کنیم، می گوییم هر کسی برای خشنودی خدا اموال خود را انفاق کند چند برابر آن پاداش خواهد گرفت، در این حالت این سخن یک بیان واقعی یا عادی یا علمی می باشد.
اما هنگامی که همین مفهوم را با آیه کریمه: «مثل الذین ینفقون اموالهم فی سبیل الله کمثل حبه؛ داستان کسانی که مالشان را در راه خدا می بخشند چون داستان دانه ای است. بقره/261» بیان می کنیم، این تعبیر یک بیان «هنری» خواهد بود و تفاوت تعبیر گذشته با این تعبیر، ایجاد یا افزون یک رابطه جدیدی میان «انفاق» و «دانه گندم» است. با توجه به تعاریف یاد شده هنرمند کسی است که: «اندیشه ها و عواطف خویشتن را یا از طریق «قلم» یا «قلم مو» و «چکش» یا ابزار تولید آواها به صورت «شعر»، «نثر» و «نقاشی» و «تندیس» و «موسیقی» به منصه ظهور برساند و بدین وسیله دیگران را در مسیر فکری و عاطفی خود قرار دهد».
از مجموع تعاریفی که برای هنر شده است، می توان دریافت که هنر از عناصری ترکیب می یابد که با وجود آنها انسان می تواند به دستاوردهای لطیفی از احساس آدمی دست یابد که در شرایط دیگر، چنین امکانی میسر نمی باشد. این عناصر عبارتند از: تخیل، ذوق، خلاقیت و زیبایی.
اهمیت و ضرورت تحقیق
تلاش برای سامان دهی یک بایگانی(آرشیو) ملی هنر معماری و شهرسازی ایران در راستای تدوین دانشنامه شهرسازی و سبک شناسی هنر معماری ایران زمین
چنانکه پژوهشگران و دانشجویان عزیز مشاهده می کنند، کوشش شده تا در سرآغاز و در پیشگفتار چاپ نخست، و همچنین در پایان کتاب زیر عنوان «اشاره ای چند به برخی از نارسایی های کتاب دوم، به کمبودها و بعضی برداشت های نادرست در دو کتاب برگردانده شده به فارسی اشاره هایی بشود».
در آن سه نوشته یادآور شده ام که نویسندگان هر دو کتاب یعنی آ ثاری که در مجموعه ای مجدد چاپ رسیده اند . با هنر معماری ایران در دوران بعد از اسلام آشنایی لازم نداشته اند و به همین دلیل نقش اساسی معماری ایران در شکل بخشیدن به معماری دیگر سرزمین های اسلامی و تکوین آن ها در زمینه هایی چون نقشه (پلان)، فضاسازی و حجم بندی، پوشش ، جنبه های ایستایی ، و گونه های مختلف تزیینات معماری ، مورد تجزیه و تحلیل و اقع نشده و جایگاه بسیار مهم آن مورد شناسایی و معرفی قرار گرفته است با این حال ، بایستگی برگرداندن آن دو اثر را ضرور می دانستم و باور دارم که مطالعه آن ها برای پژوهشگران و دانشجویان رشته های باستان شناسی و معماری و هنر در ایران بسیار لازم است زیرا آنان در کار بررسی و آموختن هر چه ژرف تر هنر معماری ایران در دوران بعد از اسلام، نیاز به آن دا رند تا با پزوهش های انجام شده درباره چگونگی شکل گیری ، تحول وتاثیر پذیری هنر معماری دیگر سرزمین های اسلامی که در این کتاب آورده شده آشنایی لازم پیدا کنند؛ پدیده ای که می تواند بر گستره دیدشان تاثیری کارا بگذارد همچنان که در کار بررسی های سبک شناختی «تطبیقی» نیز میتواند پژوهشگران را یاری دهد.
در همین جا لازم می دانم یادآور شوم زمان آن فرا رسیده است که به اعتبار یافته های تازه در جریان پژوهش ها و کاوش های باستان شناختی چند دهه اخیر و آنچه در جریان گمانه زنی ها، پی گردی، لایه برداری ها در جایگاه های باستانی و تاریخی چون تپه هگمتانه، مجموعه تخت سلیمان ، بیشاپور (آشکار شدن مسجد یا مدرسه چهار ایوانی ، بنای به احتمال حکومتی آغاز اسلام)، یافته های تپه میل (حیاط مرکزی رواق دار) ، آثار جالب بندیان دره گز، یافته های تارین قلعه میبد، بنای جالب دره شهر با گچ بری های حدود قرن سوم یافته
های مرحله نخستین بنای مسجد جامع اردستان و مقصوره آن، یافته های مسجد اولیه در جامع اصفهان، شناسایی آثار مسجد نخستین در جامع مبید، در زیر آثار دوره آل کاکویه، شناسایی مسجد جامع ساوه و یافته های تازه آن، یافته های مسجد جامع ورامین و اهمیت آن در روند بعدی ساخت مسجدهای ایران، بررسی ها و یافته های قابل توجه در بسطام و زوزن، یافتن کتیبه های دوران آل بویه در جامع نطنز و حرم شاهزاده عبدالعظیم و بسیاری دیگر و برپایی کنگره های معماری و شهرسازی و انتشار مجموعه های مختلف ، موجبات تشکیل پژوهشگاه هنر معماری و شهرسازی ایران با شرکت شماری از باستان شناسان صاحب نظر و استخوان خرد کرده و تنی چند از معمارانی که سال ها در کار مرمت بناهای تاریخی آبدیده شده اند و هر دو گروه بر جانمایه معماری ایرانی و ویزگی های آن شناخت لازم یافته اند تشکیل بگردد.
چهارچوب نظری و پیشینه تحقیق
هنر ابتدایی
مقصود ما از هنر ابتدایی جلوه های آفرینش هنری توسط انسانهایی است که هنوز نتوانسته اند پای در جاده تمدن بگذارند و از این رو فرهنگ آنها ساده و ابتدایی است . هنر ابتدایی از یک طرف شامل هنر غارنشینان زمانهای بسیار دور می شود و از سوی دیگرهنر انسانهایی را در برمی گیرد که در زمانهای اخیر و حتی امروز در نقاط دور افتاده کره زمین زندگی بدوی خود را می گذرانند . در حدود 50 هزار سال قبل یعنی دوران دیرینه سنگی انسان در غارها زندگی می کرد . او نقاشیهایی از خود باقی گذارده که از هر لحاظ موجب شگفتی بشر امروزی است هنر غارنشینان را می توان اولین بخش از تاریخ تفکر ، تخیل و خلاقیت بشری بشمار آورد . چرا که به واسطه قابلیت ساختن تصویر و نماد ( سمبل ) بود که بشر توانست بر محیط خود مسلط شود .
در غارهای جنوب فرانسه و شمال اسپانیا تولد این توانایی بشری را مشاهده می کنیم . انسان غارنشین بوسیله تصاویر ی که به دیواره این غارها کشید ، می توانست تجربیات زندگی پر کنکاش خویش را ثابت و پا برجا نگه داشته و جریانات بهم پیوسته زندگی را بصورت شکلهای ساکن و مجزا از هم نشان دهد . طریقه ترسیم پیکر ( فیگور ) حیوانات آنطور که در نقاشیهای غار لاسکو فرانسه دیده می شود طبیعت گرایانه ( ناتورالسیمتی ) است . طوری که نقاش سعی کرده حرکت پیکر حیوان را تا حد امکان طبیعی و نزدیک به واقعیت نشان دهد . گر چه پیکرها بسیار نزدیک به طبیعت و درست کشیده شده اند ، ترتیب و آرایش آنها برروی دیوارها نشان می دهد که هنرمند به هیچ وجه در بند رابطه تصاویر با یکدیگر نبوده است و هیچ تنظیمی در مورد کمپوزیسیون ( ترکیب بندی ) صورت نگرفته است .
هنرمند شکارگر از سطوح نامنظم و دست نخورده دیوارها یعنی از برجستگی و فرورفتگی ها و لبه ها با مهارت استفاده کرده است تا به شکلهای خود واقعیت بیشتری بدهد . بطور مثال یک برآمدگی دیوار که در داخل طرح یک گاومیش قرارمی گیرد می تواند حجم شکم جانور را القاء کند
هنرهای بدوی
درمیان فرهنگ های مختلف بشری فرهنگ سرخ پوستان ، اسکیموها و برخی سیاه پوستان را اغلب بدوی ( پریمی تو ) می نامند . مردم در این فرهنگ ها در تماس مستقیم با طبیعت زندگی می کنند و برای ارتباط با نیاکان واقعی و اساطیری خویش و همینطور با عالم وجود از آیین ها و مراسم روحانی و نیز دست ساخته های جادویی استفاده می کنند از این رو قسمت عمده آثار هنری آنها جنبه مذهبی دارد که در این میان تندیس های خلاصه و اغراق شده از پیکره آدمی دارای اهمیت بسزایی است . این مردم چون علاقه خاصی به حفظ سنت های خویش داشتند در آثارشان صورتک هایی ( ماسک هایی ) نیز مشاهده می
شود . صورتکها تقریباً همیشه ارواحی را بطور تمثیلی و نمادین ( سمبلیک ) مجسم می کنند . بدین معنی که مردم با استفاده از صورتک خود را به شکل ارواح نیاکان موجودات اساطیری قهرمانان ، حیوانات و خدایان طبیعی در می آورند . آثار سیاه پوستان افریقایی و آنچه به هنر آفریقایی مشهور است در واقع آثاریست که توسط سیاهان مناطق استوایی قاره آفریقا بوجود آمده است . در این میان تندیسهای چوبین شهرت بیشتری دارند . در اغلب تندیسهای آفریقایی پیکر انسان به طرزی تجویدی (آبستره ) و دور از واقع نشان داده می شود .( آبستره : برداشت شخصی از یک موضوع ) اما باید اشاره کنیم که گاهی شیوه های طبیعت گرایانه نیز در کار تندیس سازان سیاه پوست بروز می کند . مثلا در یک مجسمه مفرقی که بی تردید تندیس یکی از پادشاهان باستانی نیجریه است . پیکر شاه با حجم پردازی واقع گرایانه ارائه می شود .
آثار سرخپوستان امریکایی و آثار حکاکی و نقاشی روی صخره نیز در میان آثار سرخپوستان اولیه اهمیت دارد . تصور می شود که اینگونه نمایشها و حکاکی ها اکثراً در مکانهایی جای گرفته که از آنها برای اجرای مراسم دسته جمعی ویا سبک اعمال مذهبی خصوصی استفاده می شده است . در بعضی نمونه های صخره نگاری نقوش تازه ای روی نقش های قبلی کشیده شده اند که حاکی از تکرار مراسم در همان مکان است .
هنر بین النهرین
با حضور سومریان و آغاز تاریخ مکتوب ، جادوی کهن جای خود را به مذهب خدایان داد . خدایان توفان ، آسمان ، آب ،ماه ، خورشید ، عشق و باروری . از نمونه های بدست آمده از آثار سومریان معلوم می شود که هنرمندان سومری برای ساختن تصاویر و پیکرهای انسانی قواعدی ابداع کرده بودند . چشم های بزرگ پیکره های هل اسمرو دارک از جمله خصوصیات هنر پیکره سازی سومری است . در پیکره های کوچک روی یک جعبه تدابیر تصویری دیگری می بینیم . پیکره ها به نحوی قرار گرفته اند که همانند یک
نوار فیلم توالی صحنه ها را نشان می دهند . این صحنه ها عبارتند از صحنه های پیروزی نظامی و مناظر بعد از آن ، اکثر پیکره ها نیم رخ هستند . اما چشمها همچنان که در هنر خاور نزدیک معمول است تمام رخ و بسیار بزرگند . هنرمند همه حالتها و زاویه دیدهایی را که ممکن است به پنهان شدن یا مبهم شدن بخش های مشخصه پیکرها بیانجامد از کار خود دور می کنند .مثلاً وقتی پیکری در وضعیت نیم رخ کامل قرار می گیرد معمولاً باید یک دست و یک پا از نظر پنهان شود . بدن نصف پهنای واقعیش را داشته باشد و چشم بطور کامل دیده نشود . اما هنرمند سومری همه این قواعد را زیر پا می گذارد . او از بعد نمایی و دید خاصی استفاده می کند که نمونه آن را در گاوهای غار لاسکو دیده ایم .
هنر آکد
تندیس برنزی پادشاهی که از نینوا بدست آمده است . تجسمی است از مفهوم جدید حاکمیت مطلق . مشخصات تندیس : چشمهای بزرگ که به واسطه فقدان سنگهای گرانبهایی که زمانی در داخل حفره آنها قرارداشته اند بزرگتر هم شده است و ابروهای بهم پیوسته آن ظاهراً از سنتی دیرینه سرمایه گرفته است . دهان حساس این تندیس نیز یادآور واژه ( زن آکدی ) است . وحدت شکلهای طبیعی و غیرطبیعی که وجه مشترک هنرهای بین النهرین است با وضوح بیشتری دیده می شود . لوحه سنگی نارامسین که معروف به لوحه پیروزی نارامسین است که دیگر از مشخصات هنر آکدی است .فرزند جنگ طلب سارگن سپاهیان پیروزمند خود را به بالای یک کوه جنگلی رهبری می کند . پادشاه که از همه سربازان بلند قامت تر است پا بر پیکر دو تن از دشمنان نهاده و حالت مشخص دارد . او سرپوشی شاخدار بر سر گذاشته است که کنایه از الویت اوست .
درمقایسه پیکره های این لوح سنگی ، پیکره های سومری خشک و رسمی به نظر می رسد . هنرمند آکدی در این اثر گرچه از لحاظ تجسم پیکره ها به سنت های کهن پایبند است مع الهذا بر احساس و بینش شخصی تکیه می کند
هنربابل
یکی ازجلوه های هنر بابل لوحه سیاه رنگی است که متن قوانین حمورابی به طور زیبا برآن کنده شده است . شامل نقش برجسته ای از حمورابی است . در اینجا حمورابی از خدای خورشید برای ارائه قوانین مذکور الهام می گیرد .
خدای خورشید در وضعیت سنتی تجسم پیکره ها ( نیم رخ و تمام رخ ) نمایانگر شده است . در حالی که حمورابی به وضعیت نیم رخ نزدیکتر است و این دوگانگی ساختاری برای نشان دادن مقام هر یک از این دو شخصیت است . خدای خورشید که مقامی بالاتر دارد و با حالتی تشریفاتی و رسمی ارائه شده است .
هنر آشور
اساساً هنر کنده کاری روی سنگ و نقش برجسته است و برخلاف سایر تمدنهای بین النهرین از آشوریان تندیسهای استوانه ای و گرد به ندرت باقی مانده است . حتی چهارپایان بالدار هم تندیسهای نقش برجسته ای به حساب می آیند که در بستر سنگی خود گرفتار مانده و بصورت نقش برجسته در سه سطح هستند .
روایت جشنها به صورت تصویر به سطوح صاف و یکدستی احتیاج داشت که بر روی آن لشکرکشی ها ، محاصره ها ، فتوحات ، کشتارها و شکار حیوانات وحشی که تمامی اوقات پادشاهان را اشغال می کرد تقریباً بدون پایان و انجام تکرار می شود . هنرمندان که در محدوده یک سطح چهار گوش کار می کردند ، زبانی یک تصویری ابداع کرده بودند که در عین خشکی و قراردادی بودنش قدرت توصیفی و روایی فراوان داشت . پیوستگی و
مقاله در مورد تاریخ هنر ایران و جهان
فهرست مطالب
فهرست مطالب 1
مقدمه 4
اهمیت و ضرورت تحقیق 6
چهارچوب نظری و پیشینه تحقیق 8
هنر ابتدایی 8
هنرهای بدوی 9
هنر بین النهرین 11
هنر آکد 12
هنربابل 13
هنر آشور 13
هنر مصر 14
هنر هند 15
هنر یونان باستان 16
آثار بجا مانده از هنر یونانیان 17
تاریخچه 20
هنر باختر در دوره نوزآیی ( رنسانس ) 20
کلاسیسم 20
شیوه ی باروک 22
شیوه ی رومانتیسیسم 23
نقاشان رومانتیسیسم 24
شیوه امپر سیو نیسم 25
قرن بیستم و جلوه هایی از نوگرا 26
هنر تجریدی (آبستره ) (انتزاعی) 30
پیکره سازی نوگرا 30
هنر ایران باستان 31
پیکره سازی و نقش برجسته 31
سفالگر 32
نقاشی 33
فلزکاری 34
هنر ایران بعد از اسلام 37
هنر سلجوقی 37
جلد سازی در عهد سلجوقی 38
یکی شیوه جلد سوخته و دیگری جلد ضربی 39
سفالگری در عهد سلجوقی 39
سبک ها و مکاتب هنر در جهان 46
مکاتب هنری جهان 47
نئوکلا سی سیسم 47
رومانتی سیسم 48
رئالیسم 48
امپرسیونیسم 49
سمبولیسم و آرنوو 50
اکسپر سیونیسم 51
کوبیسم 52
فوتوریسم 53
دادا و سوررئالیسم 53
باهاوس 54
آبستره 55
آبستره اکسپرسیونیسم 55
کنستروکتیویس 56
اپ آرت (اپتیکال آرت) 56
پاپ آرت 56
نتیجه گیری 59
مقدمه و بیان مسئله
هنر در لغت به معنای «فن، صنعت، علم، معرفت، امری توأم با ظرافت و ریزه کاری آن درجه از کمال که فراست و فضل را در برداشته و نمود آن صاحب هنر را برتر از دیگران بنمایاند، کیاست، زیرکی، خطر و اهمیت، لیاقت، کفایت و کمال» آمده است. هنر در مفاهیم دیگری نیز، از جمله «عشق» و «حقیقت» آمده چنان که حافظ در شعر ذیل هنر را به ترتیب – در دو معنی – به کار برده است. در معنای اصطلاحی هنر، اختلافات زیادی به چشم می خورد که نشان می دهد هنر به خاطر عمق و گستردگی و ظرافت خود، در عین پیدایی ناپیداست؛ چنان که تولستوی، نویسنده کتاب معروف «هنر چیست؟» می نویسد: «براستی هنر که از دیرباز از زمان افلاطون و ارسطو این همه گفت و گو در پیرامون خود برانگیخته، چیست؟ آیا هنر از درون انسان بر می خیزد؟ آیا مائده ای است آسمانی که از ماورای ابرها به روح و جان حلول می کند؟ یا نه، آمیزه ای است از تمامی اینها و یا به باور «فروید» تبلور امیال سرکوفته آدمی است؟» «هنر وسیله ای است برای ثبت و ضبط احساس انسانی در قالب مشخص و نیز انتقال آن در خارج از عوالم ذهنی و همچنین تفهم آن احساس هنر به دیگران است»
محمود بستانی ضمن تفسیر زیبایی که از هنر به دست داده است، به نقش مؤثر آن در انتقال پیامهای مهم اشاره می کند. وی می نویسد: «هنر در تجربه انسانی، روش خاصی از بیان حقایق زندگی است، یعنی اگر زبان علمی یا عادی که ما آن را در زندگی روزمره خود به
کار می گیریم دارای این ویژگی است که بیان مستقیم حقایق می باشد، زبان هنر نیز این زیژگی را دارد که بیان غیرمستقیم همین حقایق است. تفاوت این دو زبان آن است که زبان نخست بر نقل حقایق به صورت واقعی خود استوار است، در حالی که زبان هنر بر عنصر تخیل استوار است. به عنوان مثال اگر بخواهیم اهمیت انفاق در راه خدا را بیان کنیم، می گوییم هر کسی برای خشنودی خدا اموال خود را انفاق کند چند برابر آن پاداش خواهد گرفت، در این حالت این سخن یک بیان واقعی یا عادی یا علمی می باشد.
اما هنگامی که همین مفهوم را با آیه کریمه: «مثل الذین ینفقون اموالهم فی سبیل الله کمثل حبه؛ داستان کسانی که مالشان را در راه خدا می بخشند چون داستان دانه ای است. بقره/261» بیان می کنیم، این تعبیر یک بیان «هنری» خواهد بود و تفاوت تعبیر گذشته با این تعبیر، ایجاد یا افزون یک رابطه جدیدی میان «انفاق» و «دانه گندم» است. با توجه به تعاریف یاد شده هنرمند کسی است که: «اندیشه ها و عواطف خویشتن را یا از طریق «قلم» یا «قلم مو» و «چکش» یا ابزار تولید آواها به صورت «شعر»، «نثر» و «نقاشی» و «تندیس» و «موسیقی» به منصه ظهور برساند و بدین وسیله دیگران را در مسیر فکری و عاطفی خود قرار دهد».
از مجموع تعاریفی که برای هنر شده است، می توان دریافت که هنر از عناصری ترکیب می یابد که با وجود آنها انسان می تواند به دستاوردهای لطیفی از احساس آدمی دست یابد که در شرایط دیگر، چنین امکانی میسر نمی باشد. این عناصر عبارتند از: تخیل، ذوق، خلاقیت و زیبایی.
اهمیت و ضرورت تحقیق
تلاش برای سامان دهی یک بایگانی(آرشیو) ملی هنر معماری و شهرسازی ایران در راستای تدوین دانشنامه شهرسازی و سبک شناسی هنر معماری ایران زمین
چنانکه پژوهشگران و دانشجویان عزیز مشاهده می کنند، کوشش شده تا در سرآغاز و در پیشگفتار چاپ نخست، و همچنین در پایان کتاب زیر عنوان «اشاره ای چند به برخی از نارسایی های کتاب دوم، به کمبودها و بعضی برداشت های نادرست در دو کتاب برگردانده شده به فارسی اشاره هایی بشود».
در آن سه نوشته یادآور شده ام که نویسندگان هر دو کتاب یعنی آ ثاری که در مجموعه ای مجدد چاپ رسیده اند . با هنر معماری ایران در دوران بعد از اسلام آشنایی لازم نداشته اند و به همین دلیل نقش اساسی معماری ایران در شکل بخشیدن به معماری دیگر سرزمین های اسلامی و تکوین آن ها در زمینه هایی چون نقشه (پلان)، فضاسازی و حجم بندی، پوشش ، جنبه های ایستایی ، و گونه های مختلف تزیینات معماری ، مورد تجزیه و تحلیل و اقع نشده و جایگاه بسیار مهم آن مورد شناسایی و معرفی قرار گرفته است با این حال ، بایستگی برگرداندن آن دو اثر را ضرور می دانستم و باور دارم که مطالعه آن ها برای پژوهشگران و دانشجویان رشته های باستان شناسی و معماری و هنر در ایران بسیار لازم است زیرا آنان در کار بررسی و آموختن هر چه ژرف تر هنر معماری ایران در دوران بعد از اسلام، نیاز به آن دا رند تا با پزوهش های انجام شده درباره چگونگی شکل گیری ، تحول وتاثیر پذیری هنر معماری دیگر سرزمین های اسلامی که در این کتاب آورده شده آشنایی لازم پیدا کنند؛ پدیده ای که می تواند بر گستره دیدشان تاثیری کارا بگذارد همچنان که در کار بررسی های سبک شناختی «تطبیقی» نیز میتواند پژوهشگران را یاری دهد.
در همین جا لازم می دانم یادآور شوم زمان آن فرا رسیده است که به اعتبار یافته های تازه در جریان پژوهش ها و کاوش های باستان شناختی چند دهه اخیر و آنچه در جریان گمانه زنی ها، پی گردی، لایه برداری ها در جایگاه های باستانی و تاریخی چون تپه هگمتانه، مجموعه تخت سلیمان ، بیشاپور (آشکار شدن مسجد یا مدرسه چهار ایوانی ، بنای به احتمال حکومتی آغاز اسلام)، یافته های تپه میل (حیاط مرکزی رواق دار) ، آثار جالب بندیان دره گز، یافته های تارین قلعه میبد، بنای جالب دره شهر با گچ بری های حدود قرن سوم یافته
های مرحله نخستین بنای مسجد جامع اردستان و مقصوره آن، یافته های مسجد اولیه در جامع اصفهان، شناسایی آثار مسجد نخستین در جامع مبید، در زیر آثار دوره آل کاکویه، شناسایی مسجد جامع ساوه و یافته های تازه آن، یافته های مسجد جامع ورامین و اهمیت آن در روند بعدی ساخت مسجدهای ایران، بررسی ها و یافته های قابل توجه در بسطام و زوزن، یافتن کتیبه های دوران آل بویه در جامع نطنز و حرم شاهزاده عبدالعظیم و بسیاری دیگر و برپایی کنگره های معماری و شهرسازی و انتشار مجموعه های مختلف ، موجبات تشکیل پژوهشگاه هنر معماری و شهرسازی ایران با شرکت شماری از باستان شناسان صاحب نظر و استخوان خرد کرده و تنی چند از معمارانی که سال ها در کار مرمت بناهای تاریخی آبدیده شده اند و هر دو گروه بر جانمایه معماری ایرانی و ویزگی های آن شناخت لازم یافته اند تشکیل بگردد.
چهارچوب نظری و پیشینه تحقیق
هنر ابتدایی
مقصود ما از هنر ابتدایی جلوه های آفرینش هنری توسط انسانهایی است که هنوز نتوانسته اند پای در جاده تمدن بگذارند و از این رو فرهنگ آنها ساده و ابتدایی است . هنر ابتدایی از یک طرف شامل هنر غارنشینان زمانهای بسیار دور می شود و از سوی دیگرهنر انسانهایی را در برمی گیرد که در زمانهای اخیر و حتی امروز در نقاط دور افتاده کره زمین زندگی بدوی خود را می گذرانند . در حدود 50 هزار سال قبل یعنی دوران دیرینه سنگی انسان در غارها زندگی می کرد . او نقاشیهایی از خود باقی گذارده که از هر لحاظ موجب شگفتی بشر امروزی است هنر غارنشینان را می توان اولین بخش از تاریخ تفکر ، تخیل و خلاقیت بشری بشمار آورد . چرا که به واسطه قابلیت ساختن تصویر و نماد ( سمبل ) بود که بشر توانست بر محیط خود مسلط شود .
در غارهای جنوب فرانسه و شمال اسپانیا تولد این توانایی بشری را مشاهده می کنیم . انسان غارنشین بوسیله تصاویر ی که به دیواره این غارها کشید ، می توانست تجربیات زندگی پر کنکاش خویش را ثابت و پا برجا نگه داشته و جریانات بهم پیوسته زندگی را بصورت شکلهای ساکن و مجزا از هم نشان دهد . طریقه ترسیم پیکر ( فیگور ) حیوانات آنطور که در نقاشیهای غار لاسکو فرانسه دیده می شود طبیعت گرایانه ( ناتورالسیمتی ) است . طوری که نقاش سعی کرده حرکت پیکر حیوان را تا حد امکان طبیعی و نزدیک به واقعیت نشان دهد . گر چه پیکرها بسیار نزدیک به طبیعت و درست کشیده شده اند ، ترتیب و آرایش آنها برروی دیوارها نشان می دهد که هنرمند به هیچ وجه در بند رابطه تصاویر با یکدیگر نبوده است و هیچ تنظیمی در مورد کمپوزیسیون ( ترکیب بندی ) صورت نگرفته است .
هنرمند شکارگر از سطوح نامنظم و دست نخورده دیوارها یعنی از برجستگی و فرورفتگی ها و لبه ها با مهارت استفاده کرده است تا به شکلهای خود واقعیت بیشتری بدهد . بطور مثال یک برآمدگی دیوار که در داخل طرح یک گاومیش قرارمی گیرد می تواند حجم شکم جانور را القاء کند
هنرهای بدوی
درمیان فرهنگ های مختلف بشری فرهنگ سرخ پوستان ، اسکیموها و برخی سیاه پوستان را اغلب بدوی ( پریمی تو ) می نامند . مردم در این فرهنگ ها در تماس مستقیم با طبیعت زندگی می کنند و برای ارتباط با نیاکان واقعی و اساطیری خویش و همینطور با عالم وجود از آیین ها و مراسم روحانی و نیز دست ساخته های جادویی استفاده می کنند از این رو قسمت عمده آثار هنری آنها جنبه مذهبی دارد که در این میان تندیس های خلاصه و اغراق شده از پیکره آدمی دارای اهمیت بسزایی است . این مردم چون علاقه خاصی به حفظ سنت های خویش داشتند در آثارشان صورتک هایی ( ماسک هایی ) نیز مشاهده می
شود . صورتکها تقریباً همیشه ارواحی را بطور تمثیلی و نمادین ( سمبلیک ) مجسم می کنند . بدین معنی که مردم با استفاده از صورتک خود را به شکل ارواح نیاکان موجودات اساطیری قهرمانان ، حیوانات و خدایان طبیعی در می آورند . آثار سیاه پوستان افریقایی و آنچه به هنر آفریقایی مشهور است در واقع آثاریست که توسط سیاهان مناطق استوایی قاره آفریقا بوجود آمده است . در این میان تندیسهای چوبین شهرت بیشتری دارند . در اغلب تندیسهای آفریقایی پیکر انسان به طرزی تجویدی (آبستره ) و دور از واقع نشان داده می شود .( آبستره : برداشت شخصی از یک موضوع ) اما باید اشاره کنیم که گاهی شیوه های طبیعت گرایانه نیز در کار تندیس سازان سیاه پوست بروز می کند . مثلا در یک مجسمه مفرقی که بی تردید تندیس یکی از پادشاهان باستانی نیجریه است . پیکر شاه با حجم پردازی واقع گرایانه ارائه می شود .
آثار سرخپوستان امریکایی و آثار حکاکی و نقاشی روی صخره نیز در میان آثار سرخپوستان اولیه اهمیت دارد . تصور می شود که اینگونه نمایشها و حکاکی ها اکثراً در مکانهایی جای گرفته که از آنها برای اجرای مراسم دسته جمعی ویا سبک اعمال مذهبی خصوصی استفاده می شده است . در بعضی نمونه های صخره نگاری نقوش تازه ای روی نقش های قبلی کشیده شده اند که حاکی از تکرار مراسم در همان مکان است .
هنر بین النهرین
با حضور سومریان و آغاز تاریخ مکتوب ، جادوی کهن جای خود را به مذهب خدایان داد . خدایان توفان ، آسمان ، آب ،ماه ، خورشید ، عشق و باروری . از نمونه های بدست آمده از آثار سومریان معلوم می شود که هنرمندان سومری برای ساختن تصاویر و پیکرهای انسانی قواعدی ابداع کرده بودند . چشم های بزرگ پیکره های هل اسمرو دارک از جمله خصوصیات هنر پیکره سازی سومری است . در پیکره های کوچک روی یک جعبه تدابیر تصویری دیگری می بینیم . پیکره ها به نحوی قرار گرفته اند که همانند یک
نوار فیلم توالی صحنه ها را نشان می دهند . این صحنه ها عبارتند از صحنه های پیروزی نظامی و مناظر بعد از آن ، اکثر پیکره ها نیم رخ هستند . اما چشمها همچنان که در هنر خاور نزدیک معمول است تمام رخ و بسیار بزرگند . هنرمند همه حالتها و زاویه دیدهایی را که ممکن است به پنهان شدن یا مبهم شدن بخش های مشخصه پیکرها بیانجامد از کار خود دور می کنند .مثلاً وقتی پیکری در وضعیت نیم رخ کامل قرار می گیرد معمولاً باید یک دست و یک پا از نظر پنهان شود . بدن نصف پهنای واقعیش را داشته باشد و چشم بطور کامل دیده نشود . اما هنرمند سومری همه این قواعد را زیر پا می گذارد . او از بعد نمایی و دید خاصی استفاده می کند که نمونه آن را در گاوهای غار لاسکو دیده ایم .
هنر آکد
تندیس برنزی پادشاهی که از نینوا بدست آمده است . تجسمی است از مفهوم جدید حاکمیت مطلق . مشخصات تندیس : چشمهای بزرگ که به واسطه فقدان سنگهای گرانبهایی که زمانی در داخل حفره آنها قرارداشته اند بزرگتر هم شده است و ابروهای بهم پیوسته آن ظاهراً از سنتی دیرینه سرمایه گرفته است . دهان حساس این تندیس نیز یادآور واژه ( زن آکدی ) است . وحدت شکلهای طبیعی و غیرطبیعی که وجه مشترک هنرهای بین النهرین است با وضوح بیشتری دیده می شود . لوحه سنگی نارامسین که معروف به لوحه پیروزی نارامسین است که دیگر از مشخصات هنر آکدی است .فرزند جنگ طلب سارگن سپاهیان پیروزمند خود را به بالای یک کوه جنگلی رهبری می کند . پادشاه که از همه سربازان بلند قامت تر است پا بر پیکر دو تن از دشمنان نهاده و حالت مشخص دارد . او سرپوشی شاخدار بر سر گذاشته است که کنایه از الویت اوست .
درمقایسه پیکره های این لوح سنگی ، پیکره های سومری خشک و رسمی به نظر می رسد . هنرمند آکدی در این اثر گرچه از لحاظ تجسم پیکره ها به سنت های کهن پایبند است مع الهذا بر احساس و بینش شخصی تکیه می کند
هنربابل
یکی ازجلوه های هنر بابل لوحه سیاه رنگی است که متن قوانین حمورابی به طور زیبا برآن کنده شده است . شامل نقش برجسته ای از حمورابی است . در اینجا حمورابی از خدای خورشید برای ارائه قوانین مذکور الهام می گیرد .
خدای خورشید در وضعیت سنتی تجسم پیکره ها ( نیم رخ و تمام رخ ) نمایانگر شده است . در حالی که حمورابی به وضعیت نیم رخ نزدیکتر است و این دوگانگی ساختاری برای نشان دادن مقام هر یک از این دو شخصیت است . خدای خورشید که مقامی بالاتر دارد و با حالتی تشریفاتی و رسمی ارائه شده است .
هنر آشور
اساساً هنر کنده کاری روی سنگ و نقش برجسته است و برخلاف سایر تمدنهای بین النهرین از آشوریان تندیسهای استوانه ای و گرد به ندرت باقی مانده است . حتی چهارپایان بالدار هم تندیسهای نقش برجسته ای به حساب می آیند که در بستر سنگی خود گرفتار مانده و بصورت نقش برجسته در سه سطح هستند .
روایت جشنها به صورت تصویر به سطوح صاف و یکدستی احتیاج داشت که بر روی آن لشکرکشی ها ، محاصره ها ، فتوحات ، کشتارها و شکار حیوانات وحشی که تمامی اوقات پادشاهان را اشغال می کرد تقریباً بدون پایان و انجام تکرار می شود . هنرمندان که در محدوده یک سطح چهار گوش کار می کردند ، زبانی یک تصویری ابداع کرده بودند که در عین خشکی و قراردادی بودنش قدرت توصیفی و روایی فراوان داشت . پیوستگی و
فایل : 51 صفحه
فرمت : Word

نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.