خرید و دانلود نسخه کامل مقاله کامل بیماری های گیاهان زراعی

مقاله کامل بیماری های گیاهان زراعی

بیماری های برنج
الف – بیماریهای قارچی
1- بیماری بلاست برنج Rice Blast
عامل بیماری فرم جنسی Magnaporthe grisae
فرم غیر جنسیPyricularia oryzae
این بیماری در تمام برنج کاریهای دنیا از جمله کشور ما شایع بوده و در شمال، اصفهان، قصرشیرین، گیلانغرب، میانه و رامهرمز و استان فارس و غیره دیده میشود. این بیماری مختص برنج است و حتی در علفهای هرز نیز بطور طبیعی دیده نشده است. علایم بغیر از ریشه در تمام قسمتهای گیاه دیده میشود. علایم روی برگ بسیار مشخص است. لکه های بیضی شکل تا دوکی با مرکز خاکستری و حواشی سبز تیره تا قهوه ای و غالباً با هاله ای زرد رنگ روی برگها دیده میشود که کنیدی های زیتونی رنگ، چند خانه ای (2 تا 3 سلولی) و گلابی شکل با کنیدیوفور خاکستری رنگ را دربردارد. درصورت شدت بیماری لکه‌ها بهم پیوسته و برگ را از بین می‌برند. قارچ عامل بیماری می تواند به قاعده پانیکول حمله و باعث پوسیدگی آن شود که در این حالت به آن Neck Rot گفته میشود و بیشترین خسارت را بدنبال دارد. درصورتیکه آلودگی زود اتفاق بیافتد، خوشه‌ها سفید می شوند (White Head). درصورتیکه آلودگی پس از پر شدن دانه رخ دهد، شکستگی گردن پانیکول (Broken Necks) بوجود می آید. این بیماری بذرزاد است و قارچ به شکل کنیدی و میسلیوم و بعضا ًاسکلروت روی بذرها و نیز تا یکسال در بقایا باقی میماند. البته در گره ها ممکن است تا 2 الی 4 سال دوام بیاورد. چون دیرتر تجزیه می‌شوند. کنیدی‌های تولید شده در قسمتهای مختلف گیاه توسط باد، آب و تماس گیاهان منتشر شده و آلودگی‌های جدید بوجود می آید. قارچ در فرم جنسی تولید پرتیس کاذب می کند که در طبیعت بندرت تشکیل می شود.
کنترل بیماری
1 – استفاده از ارقام مقاوم معمولترین روش مقابله با این بیماری است.
2 – اجتناب از مصرف مقادیر بالای کود نیتروژنه و نیز جلوگیری از تنش رطوبتی در محصول
3 – بهداشت زراعی و از بین بردن بقایا
4 – استفاده از اصلاح کننده های خاک به نام silicon حاوی سیلیس برای بالا بردن مقاومت گیاه در برابر حمله قارچ
5 – استفاده از روش های شیمیایی
سمپاشی مزرعه با سموم سیستمیک مثل ادیفنفوس(هینوزان) هنوز هم رایج است. قارچکش های جدید مثل Isoprothiolane،Probenazole ، Pyroquilon و تری سیکلازول نیز وجود دارند که بصورت سمپاشی شاخ و برگ، بصورت گرانول در آب یا بصورت ضدعفونی بذر بکار می رود.
اولین سمپاشی معمولاً بلافاصله پس از اولین علایم صورت می گیرد.
سمپاشی با تری سیکلازول یا ادیفنفوس پس از ظهور 30 – 40 درصد خوشه ها با توجه به اطلاعیه ها به محض بروز علایم روش مبارزه با این بیماری در ایران اعلام شده است.
6 – سیستم های پیش آگاهی براساس اپیدمی شناسی بیماری مثل BLASTAM
7 – استفاده از روش های تلفیقی
2 – بیماری شیت بلایت برنج (پوسیدگی غلاف) Sheat Blight
عامل بیماری فرم غیر جنسی Rhizoctonia solani
فرم جنسی Thanantophorus cucumeris
قارچ عامل بیماری دارای طیف وسیع میزبانی است و به 32 خانواده گیاهی حمله می کند. این بیماری در اکثر نقاط دنیا و نیز در کشور، شایع است. علایم معمولاً هنگامی ظاهر می‌شود که محصول به انتهای رشد رویشی خود برسد. در این مرحله لکه هایی روی غلاف و تیغه برگها دیده می شود که در ابتدا تخم مرغی شکل، بعضاً نامنظم و به رنگ خاکستری مایل به سبز اند که رفته رفته مرکز آنها سفید مایل به سبز با حاشیه ای قهوه ای می شود. اسکلروتها بصورت سطحی در نزدیکی زخم ها روی برگ ها، ساقه ها و بذور یافت می شوند که اتصال شلی داشته و پس از بلوغ، از گیاه فرو می افتند. این قارچ به صورت میسلیوم فعال، میسلیوم دورمانت یا اسکلروت در خاک باقی می ماند.
کنترل بیماری
1 – ارقام مقاوم قابل اتکای به این بیماری یافت نشده است.
2 – کاربرد سوپرفسفات کلسیم همچنین کودهای پتاسه، و نیز سیلیکون مفید عنوان شده است.
3 – عدم کاشت متراکم بوته ها برای تهویه بیشتر و نفوذ نور خورشید
4 – استفاده از کنترل بیولوژیکی با قارچ های آنتاگونیست در تلفیق با اصلاح خاک با مواد آلی
5 – سمپاشی هوایی با ایپرودیون + کاربندازیم یا پروپیکانازول یک نوبت در صورت بروز آلودگی 20 %
3 – بیماری پوسیدگی ساقه یا باکانای برنج Stem rot of rice – Bakanae disease
عامل بیماری فرم جنسی Gibberella fujikuroi
فرم غیرجنسی Fusarium moniliforme
این بیماری در ایران و بویژه در شمال و منطقه میانه دیده می شود. قارچ عامل بیماری میزبانان زراعی دیگری بجز برنج نظیر ذرت، پنبه، لوبیا چشم بلبلی، سورگوم، نیشکر و … دارد.
علایم بیماری در برنج شامل پوسیدگی طوقه، پوسیدگی گیاهچه، عقیم شدن گیاه و زرد شدن کل بوته ها است. گیاهان بصورت لکه ای در مزرعه پژمرده شده و زرد رنگ به نظر می رسند. این بوته ها به دلیل اینکه طوقه آنها کاملاً پوسیده است، براحتی از خاک کنده می شوند. این بیماری نیز بذرزاد است. گاه بذرها بواسطه حضور کنیدی های قارچ عامل بیماری قرمز رنگ به نظر می رسند. این قارچ در فرم جنسی تولید پرتیس هایی می کند که آسکوسپورهای آن مسئول آلوده سازی گیاه از مرحله خوشه دهی تا بلوغ کامل میباشند. این قارچ حدود 4 ماه به فرم هیف هایی با دیواره ضخیم و ماکروکنیدی ها در خاک باقی می ماند. این قارچ در PH اسیدی، جیبرلین و در PH قلیایی بخصوص در مناطق گرم اسید فوزاریک تولید می کند که اولی باعث بلندی قد و نازکی ساقه و تغییر رنگ گیاه به سبز روشن شده و دومی باعث کوتاهتر شدن و زرد شدن گیاه می شود. این قارچ
دو نوع کنیدی به نام های ماکروکنیدی و میکروکنیدی تولید می کند. ماکروکنیدی ها دارای 8-3 سلول بوده و میکروکنیدی ها نیز 1-2 سلولی اند. کلامیدوسپور در این قارچ وجود ندارد. اسکلروتهایی برنگ آبی تیره نیز ممکن است در این قارچ تشکیل شود.
کنترل بیماری
1 – استفاده از بذور سالم یا ضدعفونی بذر
ضدعفونی بذر برنج با سموم جیوه ای فوق العاده موثر است. اما به دلیل عدم استفاده از این سموم به لحاظ اثبات خواص سرطانزایی آنها سموم دیگری جایگزین آنها شده است که از آن جمله می توان به بنومیل، تیرام و تیوفانات متیل اشاره نمود. این مواد در مقابل بیماری های باکانا، بلاست و لکه قهوه ای موثرند. با این استثناء که بنومیل در برابر لکه قهوه ای موثر نمی باشد. چراکه این قارچکش دربرابر اُاُمیستها و نیز قارچ هایی دارای اسپور تیره موثر نمی باشند.
4 – بیماری لکه قهوه ای برنج Brown spot of rice
عامل بیماری فرم جنسی Cochliobolus miyabeanus
فرم غیر جنسی Drechslera oryzae
این بیماری نیز در اغلب نقاط دنیا از جمله ایران دیده می شود و دامنه میزبانی آن محدود به برنج است.
علایم این بیماری در همه بخش های هوایی بویژه برگها و گلوم گیاه میزبان دیده می شود. لکه های تخم مرغی شکل قهوه ای ریز تا حداکثر به قطر 1 سانتی متر با مرکز خاکستری (درحالت پیشرفته) روی برگها دیده می شود. روی گلوم لکه های سیاه با ظاهری مخملی (در شرایط رطوبی) دیده می شود که در نهایت لکه های سیاه در آندوسپرم بذرها ظاهر می شود و بدین ترتیب این بیماری با بذر نیز منتقل می شود. نکته مهم در مورد این بیماری آن است که شرایط خاک، حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه ارتباط تنگاتنگی با این بیماری دارد و بیماری در خاکهایی فقیر و مواجه با کمبود عناصری چون N، K، Si، Mn، MG شدت دارد. وجود این بیماری در واقع شاخصی برای غیرخاصلخیزی خاک می باشد.
کنترل بیماری
1 – مدیریت صحیح کاربرد کودها و تغذیه صحیح گیاه
تغذیه صحیح گیاه با کودهای حاوی N، K، Si. استفاده از کود سیلیکون نیز کنترل خوبی از بیماری را در پی داشته است.
2 – استفاده از رقم های مقاوم به این بیماری
3 – کنترل شیمیایی
استفاده از سموم مختلف شیمیایی مثل کیتوزان، ایپرودیون و کاربندازیم برای ضدعفونی بذور.
استفاده از هینوزان (ادیفنفوس) بصورت سمپاشی و مانکوزب و کاربندازیم بصورت ضدعفونی بذر کنترل بسیار خوبی را بدنبال دارد. استفاده از تری سیکلازول در طول دوره پنجه زنی و اواخر مرحله گلدهی نیز کنترل خوبی را در پی دارد.
در ایران توصیه شده است از روش ضدعفونی بذور با کاربوکسین تیرام 2 در هزار (24 ساعت در محلول) قبل از کاشت استفاده شود.
ب – بیماریهای باکتریایی
1 – بیماری بلایت برگی یا کرسک برنج Rice leaf blight – Kresek
عامل بیماری Xanthomonas oyrzae pv. oryzae
این بیماری در برنج و برخی میزبانان وحشی تک لپه دیده می شود و در جهان از گسترش وسیعی برخوردار می باشد.
علایم در برگهای جوان به صورت رگه های آب سوخته نزدیک نوک برگ و حواشی ظاهر می شود. این لکه ها بهم پیوسته و سفید مایل به زرد با حواشی موجی می شوند. کل برگ ممکن است در نهایت از بین برود. علایمی که با عنوان کرسک از آن نام برده می شود شامل پژمردگی، خشک شدن برگها و مرگ است که در آن آلودگی سیستمیک است و این در صورتی اتفاق می افتد که میزبان حساس و ایزوله قارچی مهاجم وجود داشته باشد. آلودگی سیستمیک بویژه در گیاهان تازه نشاء شده دیده می شود. باکتری عامل بیماری در بذر، میزبانان وحشی، برنج خودرو و کاه آلوده برنج باقی می ماند و در خاک نیز در شرایط خنک و مرطوب حداکثر چند ماه دوام می آورد و لی سریعاً در شرایط گرم و خشک از بین می رود. باکتری از طریق هیداتودها و شکاف های رشدی ریشه و زخم وارد گیاه می شود. انتقال بیماری در مزرعه با آب آبیاری است ولی دوام باکتری در آب بیش از چند روز نمی باشد. باکتری عامل بیماری یک باکتری گرم منفی، با یک تاژک قطبی است و کلنی آن کند رشد، موکوئید (صمغ دار) و به رنگ تقریباً زرد می‌باشد.
کنترل بیماری کرسک
1 – استفاده از بذور سالم
2 – استفاده از واریته های مقاوم
3 – دقت در کنترل آب و جلوگیری از آسیب نشاء ها
4 – محدود کردن استفاده از کودهای نیتروژنه
5 – استفاده از برخی آنتی بیوتیک ها مثل استرپتومایسین بصورت سمپاشی
6 – کنترل بیولوژیکی با باکتری های سودوموناس فلئورسنس و …
ج – بیماری های ویروسی برنج
1 – موزائیک برنج Rice Musaic Virus(RMV)
علایم شامل خطوط کلروتیک (زرد رنگ) روی برگ هاست که گاه بصورت نواری درمی‌آید. این ویروس دارای ژنوم RNA دورشته‌ای است و توسط زنجره منتقل می‌شود. میزبانان ثانوی این ویروس و برخی دیگر از ویژگی های آن شبیه موزاییک ذرت است و ممکن است این دو ویروس یکی باشند. این ویروس در مزارع کشور وجود دارد.
2 – ویروس تونگرو برنجRice Tungro Virus
این ویروس خطرناکترین ویروس برنج است که در هند و پاکستان اهمیت دارد و تا کنون در کشور گزارش نشده است اما یکی از خطرات بالقوه برنج کاری کشور محسوب می شود که بایستی اقدامات دقیق قرنطینه ای در این خصوص اعمال گردد. علایم شامل کوتوله شدن گیاه و زرد شدن و منقوط بودن برگ هاست. این ویروس دارای دو پیکره است.
1 – پیکره کروی Tungro spherical virus
2 – پیکره باسیلی شکل Tungro bacilliforme virus
3 – بیماری نوک سفید ویروسی یا هوجابلانکا Rice hoja blanca virus (White leaf)
این بیماری در شمال و جنوب امریکا روی برنج و دیگر غلات دانه ریز خطرساز است. برگ های گیاهان آلوده نواری، منقوط یا سفید می شوند. گیاهان کوتاهتر از حد نرمال بوده و پانیکول ها کوچکترند و قسمت های گل وجود ندارد و گیاه عقیم می شود. این ویروس رشته ای است و توسط زنجره منتقل می شود. این ویروس خطرناک نیز تا کنون از کشور گزارش نشده است.
بیماری های ذرت
الف – بیماری های قارچی
1 – سیاهک معمولی ذرت Corn Common smut
عامل بیماری Ustilago maydis
این بیماری که از مهمترین بیماریهای ذرت در دنیا می باشد، از سال 1360 در ایران شناسایی و در مناطق مختلف کشور از جمله کرج، ورامین و گرگان گزارش شده است. علایم بیماری در کلیه اندام های هوایی ذرت بخصوص در بافت های درحال رشد و مریستمی دیده می شود. بزرگترین و بیشترین گالها بر روی بلال و گل نر تشکیل می شود. گالها توسط غشایی با پوسته نقره ای رنگ پوشیده می شوند. داخل این گال ها مملو از تلیوسپورهایی است که پس از پاره شدن غشاء آزاد شده و قادر به آلوده گردن گیاه مجاور می باشد. بنابراین این یک سیاهک استثنایی است که پلی سیکل می باشد. گالهای روی برگ سفت و خشک و معمولاً ناشکوفا می باشند. عامل بیماری از طریق باد، آب و سایر عوامل منتقل می شود. نفوذ قارچ عامل بیماری از طریق زخم هایی صورت می گیرد که توسط حشرات و سایر عوامل مکانیکی در گیاهان صورت می گیرد.
کنترل بیماری
1 – به لحاظ پلی سیکل بودن بیماری، ضدعفونی بذر تاثیر چندانی در کنترل بیماری نخواهد داشت.
2 – بهترین و مطمئن‌ترین راه کنترل بیماری استفاده از ارقام مقاوم است.
3 – جلوگیری از زخمی شدن گیاه توسط ماشین آلات کشاورزی در زمان داشت
4 – مصرف بهینه کودهای شیمیایی
2 – سیاهک خوشه ذرت Head smut
عامل بیماری Sporisorium reilianum
این بیماری نیز در کشور ما و بخصوص اصفهان، سیستان و بلوچستان و نیز در منطقه میانه شایع است. علایم بیماری پس از ظهور خوشه های ذرت دیده می شود.
این علایم بسیار مشخص است و تمام یا بخشی از خوشه ها به توده ای از تلیوسپورهای سیاهرنگ مبدل می شود. تلیوسپورها روی بذر و خاک زمستانگذرانی کرده و سال بعد با جوانه زنی و نفوذ به گیاهچه ذرت آن را آلوده می کنند.
کنترل بیماری
1 – استفاده از بذر سالم و غیر آلوده
2 – کندن و سوزاندن بوته های آلوده
3 – تناوب زراعی
4 – ضدعفونی بذر با کاربوکسین 2 در هزار یا کاربوکسین تیرام 5/2 در هزار قبل از کاشت
3 – پوسیدگی ذغالی ذرت charcoal rot of corn
عامل بیماری Macrophomina phaseoli
این بیماری در بخش های مختلف کشور از جمله آذربایجان، بروجن، استان مرکزی، اصفهان، خوزستان، مشهد، شیراز و یزد گزارش شده است. روی ریشه گیاهان مبتلا لکه های قهوه ای آب سوخته ای بوجود می آید که بعداً سیاهرنگ می شوند. با رسیدن گیاه قارچ به گره های پایین ساقه حمله کرده و سبب رسیدگی قبل از موعد، پارگی و شکستن تاج گیاه می شود. در این هنگام تعداد زیادی از اسکلروت های قارچ در زیر پوست ساقه بوجود می آید که مشخصه اصلی بیماری است. گاه قارچ اگر در مراحل اولیه به گیاه حمله کند، سبب از بین رفتن گیاهچه می شود. این قارچ دارای میزبانان متعددی از جمله سورگوم، سویا و آفتابگردان و … می باشد.
کنترل بیماری
1 – حفظ تعادل در رطوبت خاک با آبیاری متناسب
2 – کاشت ارقام مقاوم
3 – اجتناب از زیادی مصرف کود ازته و نیز دادن کود پتاسه کافی
4 – زنگ ذرت Corn rust
عامل بیماری:
در ذرت سه نوع زنگ شایع است
1 – زنگ معمولی ذرت Common rust عامل بیماری Puccinia sorghi
2 – زنگ جنوبی ذرت Southern rust عامل بیماری Puccinia polysora
3 – زنگ حاره ای ذرت Tropical rust عامل بیماری Physopella zeae
در اینجا به لحاظ اینکه تنها زنگ معمولی در کشور ما گزارش شده است، به شرح مختصری از آن می پردازیم:
زنگ معمولی ذرت در هر دو سطح برگ به صورت جوش های اوریدیایی و در آخر فصل جوشهای سیاهرنگ تلیایی دیده می شود. این زنگ یک زنگ ماکروسیکل بوده و دارای دو میزبان است. میزبان حدواسط در این زنگ گونه های جنس Oxalis spp. می باشد. این زنگ تا بحال از اهمیت اقتصادی زیادی در کشور ما برخوردار نبوده است.
کنترل بیماری
1 – استفاده از ارقام مقاوم
2 – سمپاشی با قارچکش هایی نظیر کاربوکسین در صورت صرف اقتصادی به محض روئیت جوش های اوریدیایی بویژه در مزارع ذرت های مخصوص تولید بذر
6 – بیماری لکه برگی یا بلایت شمالی برگ ذرت Northern leaf blight
عامل بیماری فرم جنسی Helminthosporium turcicum
Exserohilum turcicum)=)
فرم غیرجنسی Trichometasphaeria turcica
(= Setasphaeria turcica)
این بیماری در ذرت‌کاری‌های شمال کشور شایع است. بیماری از برگهای پایینی شروع می‌شود و لکه های سبز مایل به خاکستری تا حنایی رنگی بر روی برگ ها ظاهر می شود که اندازه 5/2 تا 15 سانتیمتر است که دوکی شکل و بر روی آنها کنیدی‌های 4 تا 9 سلولی سوسیسی‌شکل و برنگ خاکستری زیتونی تشکیل می‌شوند. زمستانگذرانی عامل بیماری بصورت میسلیوم و کنیدی در بقایای گیاهی است. کنیدی ها ممکن است پخش و انتشار مجدد آلودگی را موجب شوند.
کنترل بیماری
1 – استفاده از رقم های مقاوم
2 – سمپاشی با سمومی چون کلرتالونیل، مانب، مانکوزب بمحض بروز علایم

فایل : 110 صفحه

فرمت : Word