خرید و دانلود نسخه کامل مقاله کامل آموزش خوشبینی (پیامدها، روشها و راهکارها)

مقاله کامل آموزش خوشبینی (پیامدها، روشها و راهکارها)

آموزش خوشبینی(پیامدها، روشها و راهکارها)
چکیده
مهم ترین زمان های آموزشی هر فرد در مدرسه می گذرد و آموزش وپرورش زندگی آینده افراد را تعیین می کند. امروزه برنامه های اغلب مدارس بر فراگیری مها رتهای خواندن، نوشتن، حسابکردن و تفکرخلاق متمرکز است، اما بدون مؤلفه هایی چون شادی، خوش بینی و سلامت روان نمی توان در آرزوی تحقق چنین اهدافی بود. خوش بینی را انتظار کلی فرد برای اینکه در آینده رویدادهای مثبت اتفاق بیفتد تعریف کرده اند. خوش بینی نوعی الگوی فکری قابل آموزش و یادگیری است که به افراد در رویارویی با شرایط دشوار کمک می کند. درمان افسردگی، بهبود وضعیت جسمانی و کسب موفقیت از بدیه یترین کاربردهایخوشبینی آموخته شدهبهشمار می روند. علاوه بر این، ظرفیت لازم برای پیدا کردن شناختی جدید درباره ی خویش را نیز ایجاد می کند. بر این اساس، مقاله یحاضر با هدف مطالعه مفهوم، روش ها و پیامدهای آموزش خو شبینی به دانش آموزان نگارش یافته است. روش پژوهش از نوع توصیفی- کتابخانه ای است. براساس یافته های به دست آمده از پژوهش های قبلی، سخنرانی، قصه گویی و نمایش فیلم، سه روش آموزش خوش بینی به دانش آموزان محسوب می شود. متغیرهای تنیدگی تحصیلی، سلام تروان، معنویت و مذهب، کفایت اجتماعی، اسناد بدبینانه، انگیزه، استرس، خلاقیت، بهزیست یروانشناختی، هوش اجتماعی، کیف یتزندگی، میزان خوش بینی و اضطراب و افسردگی دانش آموزان از مهم ترین پیامدهای آموزش خوش بینی به دانش آموزان است، در نتیجه آموزش خو شبینی به دانش آموزان دارای پیامدهای مثبت متعدد است که زمانی مؤثر خواهد بود که ساعتی از برنامه آموزشی مدارس به آموزش خوش بینی اختصاص یابد، در پایان با توجه به مباحث
بیان شده، برای دستیابی به خوش بینی در بین دانش آموزان راه کارها و پیشنهادهایی ارائه گردیده است.
کلمات کلیدی: آموزش، خوش بینی، آموزش خوش بینی، دانش آموزان
1- مقدمه
انسان ها برای فرزندان خود، خواسته هایی فراتر از نیازهای زیستی دارند و خواهان آنندکه زندگی فرزند انشان از دوستی و عشق و اعمال والا آکنده باشد. دوست دارند که آنها به یادگیری علاقمند باشند و تمایل داشته باشند با مشکلات به مبارزه بپردازند. خواهان آنند که آنها در برابر پسرفت ها و شکست هایی که همواره با بزرگ شدن همراهند، مقاوم باشند. با وجود این مانع عمد های بر سر راه تحقق این آرزوها وجود دارد و آن تحلیل رفتن وضعیت فعالیت بدنی و خوش بینی طبیعی در کودکان است. بی شائبه ترین اصطلاحی که می توان در این باره به کار برد، “بدبینی“ و “منفی نگری” است، کهمیتوان آن را به صورت مختصر و مفید چنین توضیح داد: تأکید بر فاجع هآمیزترین علت هر شکست. بدبینی، عادت ذهنی ریشه داری است که عواقبی گسترده و مصیبت آمیز دارد: خلق گرفته، کنار هگیری، بی کفایتی در عملکرد و حتی عوارض جسمی خلاف انتظار و مهم ترین عارضه آن افسردگی است. ضروری است در پیشگیری از افسردگی و بدبینی در کودکان، مهارت های لازم برای برخوردار بودن از خوش بینی همراه با انعطاف و مبتنی بر واقعیت را به کودکان آموزش داد (سلیگمن، رایویچ، کاکس و گیلهام،1393).
درمان افسردگی، بهبود وضعیت جسمانی و کسب موفقیت از بدیهی ترین کاربردهایخوشبینی آموخت هشده به شمار می رود. در حدود یکصد سال است که در موفقیت تحصیلی، استعداد و توانایی اصل شمرده شده اند. به نظر سلیگمن، به توانایی بیش از حد بها داده شده است. توانایینهتنها به طور ناقص اندازه گیری می شود و نیز موفقیت را درست پیش بینی نمی کند، بلکه اندیشه رایج زیر بنایی آن نیز نادرست است. این اندیشه، عاملی را که می تواند جانشین نمره های کم شود یا دستاوردهای افراد بسیار توانا را به شدت مخدوش کند یعنی سبک تبیین را در نظر نمی گیرد. برمبنای عقل سلیم، افراد بر اثر توانایی یا عملکرد خوب خود خوش بین می شوند. اما پژوهش ها به روشنی نشان داده است که جهت این پیکان علیمیتواند معکوس باشد. گذشته از نمره افراد خوش بین و بدبین در آزمون توانایی، افراد بدبین کمتر از “توان بالقوه “ خود ظاهرمیشوند و افراد خوش بین از آن فراتر می روند. مفهوم توان بالقوه، بدون مفهوم خوش بینی، معنای چندانی ندارد (سلیگمن،1391).
مهم ترین زمان های آموزشی هر فرد در مدرسه می گذرد و آموزش و پرورش زندگی آینده افراد را تعیین می کند. امروزه برنامه های اغلب مدارس بر فراگیری مهارت های خواندن، نوشتن، حساب کردن و تفکر خلاق متمرکز است؛ اما بدون مؤلفههایی چون شادی، خوش بینی و سلام ترواننمیتوان در آرزوی تحقق چنین اهدافی بود (نیک منش و کاظمی، 2009). لزوم توجه به خوش بینی و آموزش آن به دانش آموزان زمانی بهتر درک می شود که در سالهای اخیر با گستره ای از نگرش
منفی نسبت به مسایل روزمره به ویژه در ارتباط با امر تحصیل در بین دانش آموزان مواجهه هستیم (چراغی خواه، عرب زاده و کدیور،1394).
2-مفهوم خوش بینی
یکی از تغییرات اساسی که در دهه های اخیر در حوزه روانشناسی اتفاق افتاده است، این است که برخلاف روانشناسان پیشین که محور پژوهش ها و کارهای علم یشان را بر مدار جنب ههای اختلا لانگیز افکار و ابعاد بیمار گونه روان انسان متمرکز کرده بودند، امروزه بسیاری از روانشناسان علاوه بر پرداختن به جنبه های مرضی و بیمار گونه روانانسان، به جنب ههای مثبت افکار، باورها، احسا سها و رفتارهای انسان نیز توجه دارند. مفهوم خوش بینی یکی از موضوعات محوری و مهم روانشناسی مثبت است که در نتیجه تغییر ارزش در باورها، در دهه های اخیر، توسط افرادی چون آلپورت، اریکسون، فروم، راجرز و پیترسون در حوزه ی روانشناسی پدیدار گشته است، و سعی دارد تا باروشها و نگاه علمی، حضور مؤلفههای مثبت را در ابعاد گوناگون زندگی انسان پررنگ تر و چشمگیرتر جلوه دهد (سلیگمن، 1391).
عموم مردم، خوش بینی را به صورت در نظر گرفتن نیمه پر لیوان، یا دیدن لای های براق در هر پدیده، یا عادت به انتظار پایانی خوش داشتن برای هر دردسر واقعی، در نظر می گیرند. زاویه “تفکر مثبت” از مثب تاندیشی و خوش بینی، بیانگر آن است که خو شبینی مستلزم تکرار عبارت های تقوی تکننده با خود است، یا تجسمآنکه همه کارها با
موفقیت به انجام می پذیرد. در تمامی این موارد، تجلیاتی ازخوشبینی و مثبت اندیشی وجود دارد، اما با عین حال خوش بینی عمی قتر از این است. مبنای مثب تاندیشی و خوش بینی، در عبارت های امیدوارکننده یا تجسم موفقیت جای ندارد، بلکه در نحوه تفکر افراد درباره علت ها ریشه دارد. هر یک از ما، در نسبتدادن امور به علل مختلف، عادت های خاصی داریم، که این خصلت شخصیتی را “سبک تبیین“ نامیده اند. سطح تبیین در هر فرد، در دوره کودکی شکل می گیرد و در صورتی که از خارج، دخالتی در آن اعمال نشود سرتاسر عمر پابرجا می ماند. (سلیگمن و همکاران،1393).
در روایات از خوش بینی به “حسن ظن یا خوش گمانی” یاد شده است. و حسن ظن یاخوشبینی به پدید هها را نعمتی ناب از سوی پروردگار متعال می داند (فرزندوحی و جوشن، 1392). تعریف فرهنگ لغت از خوش بینی،دو مفهوم مرتبط را شاملمیشود. نخست یک گرایش امیدوارکننده یا اعتقادی محکم است که موجب تسلط فرد بر شرایط می شود. دوم باور به این عقیده یا تمایل که دنیا بهترین جهان موجود است. فرهنگ عمید (1389) خوش بینی را “به کارها و پیش آمدها به نظر نیک نگریستن” و فرد خوش بین را “کسی که به هر امرو پیش آمدی از روی بدگمانی و سوءظن نگاه نکند و به کار خود و آینده خود امیدوار باشد” دانسته است (به نقل از ایران مهر و گیتی پسند، 1395).
تاکنون از خوش بینی مفهوم سازی های متفاوتی به عمل آمده است یک نمونه از آن خوش بینی سرشتی و خوش بینی تبیینی
است. خوش بینی سرشتی یا گرایشی یک انتظار کلی است دایر بر این که در آینده بیشتر رویدادهای خوب اتفاق خواهند افتاد تا رویدادهای بد. افراد خوش بین، در رویارویی با دشواریها، به دنبال کردن هدف های با ارزش خود ادامه می دهند و با بکارگیری راهبردهای کنار آمدن مؤثر، خودشان و حالت های شخصی شان را تنظیم می کنند تا اینکه بتوانند به هد فهای خود برسند (شیرر و کارور،1993). به موازات مفهوم سازی یاد شده از خوش بینی، سلیگمن و همکارانش (1393) خوش بینی را به جای یک صفت شخصیتی گسترده، به عنوان یک سبک تبیینی مفهومی کردهاند. سلیگمنخوشبینی را نوعی الگوی فکری قابل آموزش و یادگیری می داند که به افراد در رویارویی با شرایط دشوار کمک می کند. با مرور زمان خوش بینی به جنبه های مختلف زندگی انسان تعمیم پیدا کرده است، که از مهم ترین جنبه های خوش بینی،خوش بینی تحصیلی است که هم ساز های جمعی و هم فردی است. هوی، تارتر و ولفولک (2006) برای نخستین بار سازه ی خوش بینی تحصیلیرا در سطح مدرسه معرفی کردند که متشکل از کارآمدی جمعی معلمان، اعتماد کادر آموزشی به والدین و دانش آموزان و تأکید تحصیلی است. آنان بر این عقیده بودند که این سه ویژگی پیوند محکمی با هم داشته و به صورت یک نیروی واحد تعیین کننده یعملکرد مدرسه هستند. سازه ی خوش بینی تحصیلی در طی زمان و بر پایه ی روان شناسی انسان مدار، روان شناسی مثبت و با بهره گیری از
بنیان های نظریه ی شناخت اجتماعی، خودکارآمدی آلبرت بندورا، نظریه ی سرمایه ی اجتماعی کلمن، کار او و همکارانش در حوزه ی فرهنگ و جو سازمانی و همچنین مفهوم خوش بینی اکتسابی مارتین سلیگمن شکل گرفته است (هوی ، 2012).
برد، هوی و هوی (2010) و فای، ویو و هوی (2009) به دنبال گسترش مفهوم خوش بینیتحصیلی به سطح فردی و معلمان بودند. آن ها فرض کردند که خوش بینی تحصیلی به سطح معلم قابل انتقال است و می تواند شامل عوامل مشابه خوش بینی تحصیلی مدرسه و احساس کارآمدی معلم، تأکید تحصیلی معلم و اعتماد به دانش آموزان و والدینباشد. خوش بینی تحصیلی دانش آموزان حوزه ی جدیدی است که توسط اسچنن- موران، بانکول، میشل، مور و دنیس (2013) شکل گرفته است. این مفهوم که از سه مؤلفه ی ادراک دانش آموز از فشار تحصیلی، اعتماد دانش آموز به معلم1 و احساس هویت دانش آموزان نسبت به مدرسه2 تشکیل شده است، یک باور مثبت در دانش آموزان است، مبنی بر اینکه آن ها قادر هستند با تأکید بر یادگیری خود، اعتماد به معلمان و احساس هویت نسبت به مدرسه، زمینه ی پیشرفت تحصیلی خود را فراهم آورند. به طور خلاصه، خوش بینی تحصیلی دانش آموزان تصویر
غنی از عاملیت انسانی را به تصویر می کشد که رفتار دانش آموزان را از نظر ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری تبیین می کند، همان طور که گفته شد خوش بینی تحصیلی دانش آموزان از سه مؤلفه، تشکیل شده است که شرح آن ها در را ادامه آمده است:
مؤلفه ی اول، خوش بینی تحصیلی دانش آموزاناحساس هویت دانش آموزان نسبت به مدرسه است. این مؤلفه، به این موضوع اشاره دارد که دانش آموزانی که احساس هویت نسبت به مدرسه ی خود دارند، اغلب رفتار آن ها با واژه هایی چون احساس وابستگی، دلبستگی، مشارکت، تعهد، الفت و محبت آن ها نسبت به مدرسه شان توصیف می شود (فین، 1989).
فین(1997)، دو ایده ی مکمل که نشان دهنده ی احساس هویت دانش آموزان نسبت به مدرسه است را به شرح ذیل بیان می کند: اول اینکه، دانش آموزان به مدرسه از حیث اینکه مدرسه نقش مهمی در زندگی آن ها بازی می کند، احساس تعلق می کنند؛ دوم اینکه، دانش آموزان برای مدرسه و اهداف مرتبط با آن ارزش قائل هستند. واژه های جانشین مورد استفاده برای توصیف دقیق این مفهوم شامل عضویت در مدرسه، دلبستگی به به مدرسه و تعهد به مدرسه می باشد ( اسچنن موران و همکاران، 3201).
مؤلفه ی دوم تشکیل دهنده ی سازه ی خوش بینی تحصیلی دانش آموزان اعتماد دانش آموزان به معلماناست. طی دو دهه ی گذشته، مطالعات درباره ی سازه ی اعتماد از سوی نظریه پردازان سازمانی و به تازگی در مدارس، فزونی گرفته است. تعریف واژه ی اعتماد به دلیل چندوجهی بودن آن برای پژوهشگران چالش انگیز بوده است.
اعتماد تمایل افراد برای آسیب دیدن و کار با دیگران است، این تمایل مبتنی بر اطمینان به دیگران است که آنها
خیرخواه، صادق، روراست، قابل اطمینان و لایق هستند.اعتماد دانش آموزان به معلمان نیز شامل موارد ذیل می شود: دانش آموزان اعتقاد دارند که معلمان همیشه آماده ی کمک کردن هستند، معلمان برای گفتگو به آسانی در دسترس هستند، معلمان در نحوه ی آموزش خود خوب عمل می کنند، دانش آموزان می توانند روی کمک معلمان حساب کنند، معلمان کارهای جالب انجام می دهند، معلمان همیشه صادق هستند و معلمان واقعاً به صحبت های دانش آموزان گوش می دهند ( هوی و موران10،2006).
مؤلفه ی سوم سازه ی خوش بینی تحصیلی دانش آموزان، تأکید تحصیلی است. تأکید تحصیلی بر این اصل استوار است که دانش آموزان در محیط هایی که فعالیت های جالب توجه و چالش انگیز ارائه می شود، به احتمال بیشتر به موفقیت می رسند. بهعبارت دیگر، در تأکید تحصیلی توجه اصلی بر یادگیری و آموزش متمرکز است. یک مدرسه با تأکید تحصیلی قوی از نظر تحصیلی متمایل به محیطی است که در آن اهداف و انتظارات سطح بالا وجود دارد، پیشرفت مورد قدردانی و تجلیل قرار می گیرد، معلمان به توانایی های دانش آموزان اعتماد و اطمینان دارند و دانش آموزان هنجارهای تحصیلی مدرسه را مورد احترام قرار می دهند، تأکید تحصیلی شامل سیاست ها، اقدامات، انتظارات و هنجارهایی است که دانش آموزان را به سوی پیشرفت سوق می دهد. دانش آموزان با تأکید تحصیلی بالا، بر این عقیده هستند که، دانش آموزان مدرسه یآن ها به کسانی که نمره ی خوب می گیرند احترام می گذارند، دانش آموزان مدرسه تلاش زیادی برای بهبود وضعیت آموزشی خود می کنند، مدرسه آنها نسبت به یادگیری دانش آموزان جدی است، دانش آموزان فعالیت و کوشش زیادی برای گرفتن نمره ی خوب می کنند، میزان پیشرفت دانش آموزان در مدرسه به چالش کشیده می شود، می توانند در
صورت نیاز مدرسه کمک بیشتری به مسئولان مدرسه بکنند و در مدرسه از نمره هایخوب قدردانی می شود (اسچنن موران و همکاران، 2013).
مرور پیشینه ی پژوهش در موردخوشبینی تحصیلی دان شآموزان نشان می دهد که خوش بینی تحصیلی دانش آموزان بر انگیزش تحصیلی طبق پژوهش بیگدلی و احمدی (1395)، رابطه منفی و معناداری بین خودناتوان سازی تحصیلی و خوش بینی تحصیلی صادقی، یوسف وند و قدم پور (1395)،خوش بینی تحصیلی دانش آموزان در عملکرددانش آموزان ، چراغی خواه، عرب زاده و کدیور (1394) و مرادی، واعظی، فرزانه و میرزایی (1393) همسو و هماهنگ است.
نوجوانان در دوره تحصیل تحت تأثیر افکار منفی زیادی قرار دارند و دائماً در حال مقایسه خود با دوستان و دیگران هستند و بیشتر به کمبودهای خود توجه می کنند تا توانایی های مثبت خود. این تفکرات منفی بر روحیه، انگیزش و سایر جنب ههای مهم زندگی آنها تأثیر منفی خواهد گذاشت. در نتیجه لازم است تا در این دوران با طراحی و انجام برنامه های آموزشی مناسب دیدگاه آنها به زندگی را در جهت مثبت تغییر داده و از مشکلات آنها بکاهیم (جعفری باغ خیراتی، قهرمانی، کشاورزی و کاوه، 1393). بیشتر روش های آموزش خوش بینی به دانش آموزان بر مبنای آموزش خوش بینی مارتین سلیگمن پای هریزی شده است که در ادامه مراحل آموزش خوش بینی سلیگمن بیان می گردد:
3-مراحل آموزش خوشبینی
آموزش مهارت های خوش بینی نخستین بار توسط مارتین سلیگمن در طی بیست سال تحقیق و پژوهش بر روی بیش از نیم میلیون کودک، نوجوان و بزرگسال، متجاوز از هزار مطالعه

فایل : 33 صفحه

فرمت : Word