مقالات فارسی

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم و تحقیقات (اردبیل)
Science and Research Branch، Islamic Azad University، Ardabil
فرم پیشنهاد تحقیق
پایان‏نامه‌ی کارشناسی ارشد
عنوان تحقیق به فارسی:
تاثیر تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر سلامت روان و کیفیت خواب بیماران روانی بستری
نام دانشجو: زین العابدین دانشکده:
نام خانوادگی دانشجو: اولیایی گروه تخصصی: روانشناسی بالینی
رشته تحصیلی: روانشناسی بالینی گرایش: روانشناسی بالینی
نیمسال ورود به مقطع جاری: نیمسال اول(91-92) نیمسال شروع به تحصیل : نیمسال اول(91-92)
نام و نام خانوادگی استاد راهنما: نام و نام خانوادگی استاد (اساتید) مشاور:
1- دکتر محسنی پور 1- دکتر صبحی
تاریخ تصویب در شورای گروه تخصصی: تاریخ تصویب در شورای پژوهشی واحد علوم و تحقیقات اردبیل :
تأیید کارشناس پژوهشی تائید مدیر پژوهشی تائید رئیس
واحد علوم و تحقیقات اردبیل: واحد علوم و تحقیقات اردبیل: واحد علوم و تحقیقات اردبیل:
تاریخ ارسال به حوزه پژوهشی واحد علوم و تحقیقات(تهران):
تأیید مدیرکل پژوهشی:
تاریخ بررسی وتایید امور پژوهشی واحد:
تأیید معاون پژوهشی واحد:
توجه: لطفاً این فرم با مساعدت و هدایت استاد راهنما تکمیل شود.
اطلاعات مربوط به دانشجو:
نام: زین العابدین نام‏خانوادگی: اولیایی شماره دانشجویی:
مقطع: کارشناسی ارشد رشته تحصیلی: روانشناسی بالینی گروه تخصصی: روانشناسی بالینی
گرایش: بالینی نام‌دانشکده: سال ورود به مقطع جاری:91-90
نیمسال ورودی: نیمسال اول (90-91)
آدرس پستی در اردبیل:
آدرس پستی در شهرستان:…………………………………………………………………………………………………………………………. . تلفن ثابت محل سکونت: تلفن همراه:. تلفن محل کار: ……………………….. . دورنگار:…………………………… پست الکترونیک:
اطلاعات مربوط به اساتید راهنما و مشاور:
تذکرات:
دانشجویان دوره کارشناسی ارشد می‌توانند یک استاد راهنما و حداکثر دو استاد مشاور و دانشجویان دوره دکتری حداکثر تا دو استاد راهنما و دو استاد مشاور می‏توانند انتخاب نمایند.
در صورتی که اساتید راهنما و مشاور مدعو می باشند، لازم است سوابق تحصیلی، آموزشی و پژوهشی کامل ایشان (رزومه کامل) شامل فهرست پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و رساله‏های دکتری دفاع شده و یا در حال انجام که اساتید مدعو، راهنمایی و یا مشاوره آنرا بر عهده داشته‏اند، به همراه مدارک مربوطه و همچنین آخرین حکم کارگزینی (حکم هیأت علمی) ضمیمه گردد.
اساتید راهنما و مشاور موظف هستند قبل از پذیرش پروپوزال، به سقف ظرفیت پذیرش خود توجه نموده و در صورت تکمیل بودن ظرفیت پذیرش، از ارسال آن به دانشگاه و حوزه پژوهشی و یا در نوبت قراردادن و ایجاد وقفه در کار دانشجویان جداً پرهیز نمایند. بدیهی است در صورت عدم رعایت موازین مربوطه، مسئولیت تأخیر در ارائه پروپوزال و عواقب کار، متوجه گروه تخصصی و دانشکده خواهد بود.
اطلاعات مربوط به استاد راهنما:
نام و نام خانوادگی: آخرین مدرک تحصیلی دانشگاهی/ حوزوی: دکتری
تخصص اصلی: رتبه دانشگاهی (مرتبه علمی): استادیار تلفن همراه:
تلفن منزل یا محل کار:……………………………….. آدرس پست الکترونیکی(Email):
نحوه همکاری با واحد علوم و تحقیقات:
تمام وقت نیمه وقت مدعو
اطلاعات مربوط به استاد مشاور اول:
نام و نام خانوادگی: دکتر اکبر عطادخت آخرین مدرک تحصیلی دانشگاهی/ حوزوی دکتری تخصصی
تخصص اصلی:روانشناسی رتبه دانشگاهی (مرتبه علمی):استادیار تلفن همراه:
تلفن منزل یا محل کار:……………………………….. آدرس پست الکترونیکی(Email):
نحوه همکاری با واحد علوم و تحقیقات:
تمام وقت نیمه وقت مدعو
اطلاعات مربوط به استاد مشاور دوم:
نام و نام خانوادگی:………………………………………………..آخرین مدرک تحصیلی دانشگاهی/ حوزوی ……………………
تخصص اصلی:……………………… رتبه دانشگاهی (مرتبه علمی): …………………… تلفن همراه: …………………………………
تلفن منزل یا محل کار:……………………………….. آدرس پست الکترونیکی(Email): …………………………………………….
نحوه همکاری با واحد علوم و تحقیقات:
تمام وقت نیمه وقت مدعو
4. – اطلاعات مربوط به پایان‏نامه:
الف- عنوان تحقیق
عنوان به زبان فارسی:
تاثیر تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر سلامت روان و کیفیت خواب بیماران روانی بستری
2- عنوان به زبان انگلیسی/(آلمانی، فرانسه، عربی):
Effects of aerobic exercise training (aerobics) of mental health and sleep quality of hospitalized psychiatric patients
ب – تعداد واحد پایان‏نامه: 6 واحد
ج- بیان مسأله اساسی تحقیق به طور کلی (شامل تشریح مسأله و معرفی آن، بیان جنبه‏های مجهول و مبهم، بیان متغیرهای مربوطه و منظور از تحقیق به صورت مستند) :
یکی از معضلات ومشکلات جوامع امروزی بیماریهای روانی است. بیماریهای روانی همواره در اجتماعات بشری وجودداشته است. اما اطلاعات آماری وعینی در این موارد اندک بود، اما امروزه با گسترش اطلاعات پژوهشی وآماری می توان معیار نسبتاٌ واقعی از بروز و شیوع بیماریهای روانی ارائه داد. البته شیوع بیماریهای روانی در گذشته به شدت وکثرت امروز نبوده است، چرا که در هیچ عصری، عواملی که بر سیستم عصبی انسان فشار وارد می کنند و موجبات نا بسامانی و پریشانی افکار و عواطف وی می گردند مانند عصر حاضر نبوده است (ساپنیگتون،1385).
راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM _ IV_TR)اختلال روانی را یک سندرم یا الگوی رفتاری می داند که با احساس ناراحتی یا ناتوانی (تخریب در یک یا چند زمینهی کارکردی) همراه است. همچنین سندرم نباید فقط پاسخی قابل انتظار و تایید شده از نظر اجتماعی نسبت به یک رویداد خاص، نظیر مرگ یک فرد عزیز باشد. مطابق تعریف TRـ IVـ DSM رفتارهای انحرافی (مثلا از نظر سیاسی، مذهبی یا جنسی) و تعارض هایی که در درجه ی اول بین خود و اجتماع وجود دارد، اختلال روانی شمرده نمی شوند(ساپنیگتون،1385). بیمار های روانی مزمن، اختلالاتی نامعلوم و مزمن همراه با دوره های تکرار شونده و علایم روانی هستند که عملکرد شخص را شدیدا تحت تاثیر قرار می دهند (ثانی ذاکر،2001).
بیماری روانی همواره رنج و محدودیتهای فراوانی برای بیمار به دنبال داشته و بر همه ابعاد روانی، اجتماعی، خانوادگی و در سطوح پایین تر بر کیفیت خواب بیمار تاثیری منفی میگذارد. خواب یک فرآیند زیستی پویا و بسیار سازمان یافته است که بخش مهمی از زندگی محسوب می شود و کمیت آن با کیفیت تعاملهای اجتماعی مرتبط شناخته شده است (افخمی ابراهیمی، 1386). کیفیت مناسب خواب برای سلامت هر فردی الزامی است و با سلامت جسمی و روانی و همچنین کیفیت زندگی در ارتباط است. بطوری که محققان دریافته اند فقدان خواب منظم و کافی می تواند کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد، احتمال ابتلا به افسردگی و اضطراب را افزایش داده و توانایی مقابله با استرس های روزمره را کاهش دهد (افخم ابراهیمی و همکاران، 1386). در چنین شرایطی است که فرد به آسانی برانگیخته و عصبانی می شود.
در واقع کیفیت خواب ارتباط تنگاتنگی با اختلالات روان شناختی دارد. در همین راستا مطالعه کان (2010) نشان میدهد اغلب، اختلالات خواب با اختلالات روان شناختی همایندی داشته و در صورت رفع مشکلات خواب، درمان اختلالات روان شناختی همایند راحت تر صورت می گیرد. در واقع رفع مشکل خواب موجب کاهش مشکلات روان شناختی و بهبود خلق می گردد.
یکی از مفاهیم ضروری و همواره مورد بحث دنیای پیچیده انسان که قدمتی به بلندی هستی دارد مفهوم سلامتی است . سلامتی کیفیتی از زندگی است که تعریف آن مشکل و اندازه گیر ی واقعی ان تقریبا غیر ممکن است. متخصصان تعاریف متعددی از این تعریف ارائه داده اند . تقریبا همه آنها موضوع مشترکی دارند و آن «مسئولیت در قبال خود و انتخاب سبک زندگی سالم است«.از دیدگاه سازمان بهداشت جهانی عبارت است است: حالت بهزیستی کامل جسمانی، روانی و اجتماعی و نه فقط فقدان بیماری یا ناتوانی(جلیل باباپور و همکاران،1382).
عوامل بسیاری با سلامت روان و همچنین با کیفیت خواب مرتبط است اما یکی از مواردی که تحقیقات متعددی را نیز متوجه خود ساخته است، فعالیت های بدنی و ورزش می باشد. ایروبیک ورزش مردم پسندی است که تلفیقی از حرکات متنوع و موزون همراه با موزیک است. در تاریخ، ورزش را برای بدن و موسیقی را برای روح مناسب دانسته اند که این تعریف در ورزش ایروبیک دیده میشود. ایروبیک باعث افزایش استقامت قلبی-عروقی و تنفسی و تقویت و بهینه سازی ماهیچه های بدن می شود و بهترین روش تنظیم و کاهش وزن است. بهترین مؤلفه ایروبیک هماهنگی عصب و عضله است. ایروبیک کاران فعال، مثبت، خلاق و کارآفرین هستند، در انجام کارهای روزمره هماهنگی و سرعت و چابکی و تعادل بیشتری دارند، در مقابل ناملایمات زندگی بهتر ایستادگی می کنند و حس همکاری زیادی دارند. ایروبیک بهترین تفریح خانواده ها و یکی از راه های دست یابی به جامعه ایمن است و با افسردگی مبارزه می کند(سلیمانی و همکاران ،1391).در واقع انجام ورزش و ایجاد یک تحرک برنامه ریزی شده تاثیر شگرفی بر سلامت روانی و جسمانی فرد دارد. مخصوصاً ورزش هایی که هوازی بوده و نیاز بیشتر به تنفس و اکسیژن دارند. تحقیقات بسیاری حاکی از تأثیر ورزش بر افزایش سلامت روانی (پیروی، 1382) و بهبود کیفیت خواب (سینگ، و همکاران، 2007) می باشد. در پژوهشی که توسط مورگان (2003) صورت گرفت، نتایج نشان داد که تمرینات مقاومتی و استقامتی هر دو موجب بهبود سطح کیفیت خواب در ورزشکاران می شود.در مطالعه ای که توسط آزتالوس، بورداود هیش وهمکاران ، (2010) صورت گرفت، نتایج نشان داد که فعالیت های بدنی در بهبود شاخص های سلامت روانی از جمله افسردگی و اضطراب در زنان و مردان موثر است. بطور کلی این تحقیقات حاکی از ارتباط متغیرهای روان شناختی با کیفیت خواب و همچنین تاثیر پذیری آنها از ورزش و فعالیت های بدنی می باشد. این پژوهش نیز در راستای تحقیقات مذکور و با این مسأله صورت می گیرد که: آیا تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر سلامت روان و کیفیت خواب بیماران روانی بستری تاثیر دارد؟
د – اهمیت و ضرورت انجام تحقیق (شامل اختلاف نظرها و خلاءهای تحقیقاتی موجود، میزان نیاز به موضوع، فواید احتمالی نظری و عملی آن و همچنین مواد، روش و یا فرآیند تحقیقی احتمالاً جدیدی که در این تحقیق مورد استفاده قرار می‏گیرد):
در حال حاضر چهل میلیون نفر در سراسر جهان از اختلالات شدید روانی رنج می برند و بیش از 90 درصد جمعیت کشورهای در حال رشد عملا از هیچگونه مراقبت بهداشت روانی بهره نمیبرند(راجو و همکاران ،2006).
بیماری روانی همواره رنج و محدودیت های فراوانی برای بیمار به دنبال دارد که بر همه ابعاد زندگی از جمله روانی، اجتماعی، خانوادگی و در سطوح پایین تر بر کیفیت خواب بیماران تاثیری منفی دارد؛ هزینه های مستقیم و غیر مستقیم این بیماران نه تنها خانواده بلکه جامعه را نیز با فشار مالی چشمگیری رو به رو می نماید و به دلیل سیر بیماری روانی، از زمان آغاز غالبا با پدیده ی بستری شدن در بیمارستان، درمان ناکافی، ترخیص، عود بیماری و بستری مجدد همراه است و در پی آن مهارتها، توانایی ها و فرصت های بیماران محدود شده و دچار مشکلات بین فردی میگردند. شرکت دادن بیماران در فعالیت های گروهی، بازخورد مثبت و حمایت اعضا و تشویق آنان یکی از راه های بهبود مهارت ها است (سرداری پور ،1998)
یکی از مشکلاتی که بیماری روانی برای فرد به دنبال خواهد داشت، کاهش کیفیت خواب فرد میباشد که در پژوهشهای مختلف به این موضوع اشاره شده است (تولایی و همکاران، 1383؛ افخم ابراهیمی و همکاران، 1386). خواب و کیفیت آن
عامل بسیار مهمی در زندگی هر فرد است و توجه به آن نیز حائز اهمیت فراوان می باشد. علاوه بر عدم کیفیت خواب، خلق و خوی این بیماران نیز بسیار پایین است و همواره دچار افسردگی و اضطراب نیز میباشند (کان، 2010).
بنابراین کمک به بهبود کیفیت خواب و همچنین سلامت روان این بیماران از اهمیت وافری برخوردار است و از جمله راه هایی که می توان هم در افزایش سلامت روان و هم در کیفیت خواب این بیماران تأثیر گذار باشد فعالیت بدنی و ورزش است. پژوهش های صورت گرفته در این خصوص نیز حاکی از این تأثیر می باشد (لی و همکاران، 2005؛ دود و همکاران،2007؛ کی هایا، 2009؛ آزتالوس، 2010). در واقع آموزش ورزش و فعالیت های مختلف بدنی یک روش بسیار کم هزینه اما کارآمد در بهبود بیماریهای روانی می باشد و انجام چنین پژوهشی می تواند در راستای کاهش مشکلات خواب و بهبود خلق این بیماران با هزینه ی بسیار پایین راهکاری برای کسانی باشد که در این حوزه فعالیت می کنند. همچنین می‌توان از طریق آموزش این ورزشها تا حدی از مشکلات این بیماران کاست.با توجه به مسائلی که اشاره گردید، ضرورت انجام پژوهشی تحت عنوان اثر بخشی تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) در بهبود خلق و افزایش کیفیت خواب بیماران روانی مزمن به وضوح احساس می شود.
ه- مرور ادبیات و سوابق مربوطه (بیان مختصر پیشینه تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور پیرامون موضوع تحقیق و نتایج آنها و مرور ادبیات و چارچوب نظری تحقیق با ارائه منابع):
سینگ و همکاران (1997) طی پژوهشی به بررسی تاثیر تمرینات ورزشی (مقاومتی) بر کیفیت خواب پرداختند. نتایج نشان داد که تمرینات مقاومتی سه نوبتی در هفته و به مدت 10 هفته موجب تغییر دوره های خواب و بهبود آیتم های کیفیت خواب می شود.
تریندر و همکاران (1985) در تحقیقی ورزشکاران رشته های استقامتی باور لیفتینگ، بدنسازی و رشته های ترکیبی را مورد مقایسه قرار دادند و گزارش کردند که ورزشکاران رشته های هوازی و استقامتی دارای کیفیت خواب بهتر و دوره خواب با حرکات سریع چشم (خواب REM) بیشتری نسبت ورزشکاران سایر رشته ها دارند.
مورگان (2003) گزارش کرده است که تمرینات مقاومتی و استقامتی موجب بهبود سطوح کیفیت خواب، اختلالات خواب و مدت زمان خواب در ورزشکاران و افراد غیر ورزشکار می شود.
مطالعه لی و همکاران (2005) نیز نشان میدهد که افزایش هورمون رشد ناشی از فعالیتهایی همچون ورزشهای مقاومتی موجب بهبود کیفیت خواب می‌شود.
استوارت و همکاران (2009) در طی پژوهشی نشان دادند که، فعالیتهای بدنی هنگامی تاثیر مثبت بر کیفیت خواب دارند که هفته ای 3 جلسه یا بیشتر و مدت هر جلسه تمرین بیشتر از یک ساعت طول بکشند.
در پژوهش دیگری که به بررسی و مقایسه کیفیت خواب در ورزشکاران استقامتی و مقاومتی پرداخته است، نتایج نشان میدهد که ورزشکاران استقامتی و مقاومتی کیفیت خواب بهتری در مقایسه با افراد غیر ورزشکار دارند. اما بین ورزشکاران استقامتی و مقاومتی تفاوت معنی داری مشاهده نشد (ترتیبیان و نوری، 1387).
در همین راستا مطالعه پیروی (1383) نشان میدهد ورزش صبحگاهی بر کاهش افسردگی موثر می‌باشد و تاثیر مهمی بر شکلگیری روابط اجتماعی دارد. ورزش صبحگاهی در کاهش فشارهای روانی و ایجاد آرامش مؤثر است.
مطالعه آئورولیو (2005) نیز نشان داد که فعالیت های بدنی ابزار مناسبی در درمان و پیشگیری از بیماریهای جسمانی و روانی همچون افسردگی و اختلالات اضطرابی می باشد. انجام ورزش به جهت ترشح برخی هورمون ها و تأثیر بر روی سیستم عصبی و همچنین افزایش مصرف اکسیژن میزان استرس و اضطراب را کاهش میدهد.
لیندوال (2007)، در تحقیق خود دریافت که افرادی که ورزش میکنند از نمرات افسردگی پایین تری برخوردار بودند (علایم افسردگی کمتری داشته اند) و نشان داده شد که در زنان در مقایسه با مردان، ورزش های سبک تر مؤثر تر خواهد بود.
کی هایا (2009)، تاثیر دارو و ورزش صبحگاهی را در درمان افسردگی و اضطراب مقایسه نمود. وی دریافت که 30 دقیقه ورزش صبحگاهی 30 تا 5 بار در هفته با شدت 80-60 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی، تاثیری مشابه استفاده از داروهای شیمیایی را دارد. افزونبراینکه ورزش صبحگاهی نه تنها عوارض منفی داروهای شیمیایی را ندارد بلکه با بهبود عملکرد قلبی – ریوی و کاهش میزان اضطراب سبب افزایش امید به زندگی خواهد بود.
آزتالوس و همکاران (2010)، در تحقیقی نتیجه گرفتند که پیاده روی در بهبود شاخص های سلامت روان از جمله افسردگی و اضطراب در زنان و مردان مؤثر است. منتها افزایش شدت ورزش گرچه در مردان نتایج بهتری دارد ولی در زنان، نتایج مربوطه برعکس می باشد.
راجوو (2010)، در پژوهشی نتیجه گیری نمود که ورزش در هنگام صبح به جهت استفاده از هوای تمیز صبحگاهی، در کارکرد سیستم های مختلف بدن در مقایسه با ورزش در زمان های دیگر مفیدتر می باشد. همچنین با استنشاق هوای تمیز صبحگاهی سطح هوشیاری انسان بالاتر می رود که این خود سبب آرامش بیشتر و کاهش میزان استرس و اضطراب می گردد.
و – جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق: (ذیل این قسمت توسط استاد راهنما امضاء شود).
استفاده از مداخلات ورزشی برای بیماران روانی یکی از حوزههایی است که امروزه توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. پژوهشها حاکی از تاثیر مثبت فعالیتهای ورزشی بر اضطراب، افسردگی، فعالیتهای شناختی و مشکلات جسمانی بیماران روانی میباشد. از سوی دیگر در مقایسه با سایر روشهای درمانی، استفاده از ورزش و فعالیت بدنی کم هزینه بوده و تاثیر سویی بر سلامت روانی بیماران نخواهد داشت. بنابراین پژوهش حاضر درصدد است تا تاثیر فعالیتهای ورزشی را در بهبود کیفیت خواب و سلامت بیماران روانی ر بررسی نماید.
جستجوی محقق نشان میدهد پژوهشی با این عنوان در کشور انجام نشده است. لذا با توجه به اهمیت موضوع این پژوهش درصدد است که به بررسی اثربخشی تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر سلامت روان و کیفیت خواب بیماران روانی مزمن بپردازد.
ز- اهداف مشخص تحقیق (شامل اهداف آرمانی، کلی، اهداف ویژه و کاربردی):
هدف کلی :تاثیر تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر سلامت روان و کیفیت خواب بیماران روانی بستری
اهداف جزئی:
1- تعیین اثر بخشی تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر سلامت روان بیماران روانی بستری
1-1-تعیین اثر بخشی تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر مشکلات جسمانی بیماران روانی بستری
1-2-تعیین اثر بخشی تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر اضطراب بیماران روانی بستری
1-3- تعیین اثر بخشی تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر کارکرد اجتماعی بیماران روانی بستری
1-4- تعیین اثر بخشی تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر افسردگی بیماران روانی بستری
تعیین اثر بخشی تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) در بهبود کیفیت خواب بیماران روانی بستری
ح – در صورت داشتن هدف کاربردی، نام بهره‏وران (سازمان‏ها، صنایع و یا گروه ذینفعان) ذکر شود (به عبارت دیگر محل اجرای مطالعه موردی):
بهزسیتی، بیمارستان های روانی، دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی ، مراکز مشاوره
ط- سؤالات و فرضیه‏های تحقیق(مطابق با اهداف تحقیق):
1- تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر سلامت روان بیماران روانی بستری تاثیر دارد.
1-1- تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر مشکلات جسمانی بیماران روانی بستری تاثیر دارد.
1-2- تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر اضطراب بیماران روانی بستری تاثیر دارد.
1-3- تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر کارکرد اجتماعی بیماران روانی بستری تاثیر دارد.
1-4- تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر افسردگی بیماران روانی بستری تاثیر دارد.
2-تمرینات ورزشی هوازی (ایروبیک) بر بهبود کیفیت خواب بیماران روانی بستری تاثیر دارد.
ی- تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی با استناد به منابع کاربردی):
بیماری روانی
تعریف مفهومی: راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM _ IV_TR)اختلال روانی را یک سندرم یا الگوی رفتاری می داند که با احساس ناراحتی یا ناتوانی (تخریب در یک یا چند زمینه ای کارکردی) همراه است. همچنین سندرم نباید فقط پاسخی قابل انتظار و تایید شده از نظر اجتماعی نسبت به یک رویداد خاص، نظیر مرگ یک فرد عزیز باشد. مطابق تعریف TRـ IVـ DSM رفتارهای انحرافی (مثلا از نظر سیاسی، مذهبی یا جنسی) و تعارض هایی که در درجه ی اول بین خود و اجتماع وجود دارد، اختلال روانی شمرده نمی شوند (ساپنیگتون،1385) .بیماری های روانی مزمن، اختلالاتی نامعلوم و مزمن همراه با دوره های تکرار شونده و علایم روانی هستند که عملکرد شخص را شدیدا تحت تاثیر قرار می دهند (ثانی ذاکر،2001).
تعریف عملی: در این پژوهش بیماران روانی (اختلالات محور یک و اختلالات شخصیتی)، بستری در بیمارستانها و مراکز نگهداری مد نظر خواهد بود که با استفاده از تشخیص روان پزشک و با مصاحبه نیمه ساختار یافته بر اساس DSM-IV-TRانتخاب خواهند شد.
ایروبیک
تعریف مفهومی: تمرین هوازی(ایروبیک): (Aerobic exercise)‏ نوعی فعالیت ورزشی بوده که هدف آن بهبود سیستم مصرف اکسیژن می‌باشد. هوازی ترجمه لغت ایروبیک (Aerobic) می‌باشد که به معنی با اکسیژن بوده و به مصرف اکسیژن در سوخت و ساز بدن و فرایند تولید انرژی اشاره دارد. ایروبیک ورزش مردم پسندی است که تلفیقی از حرکات متنوع و موزون همراه با موزیک است. در تاریخ، ورزش را برای بدن و موسیقی را برای روح مناسب دانسته اند که این تعریف در ورزش ایروبیک دیده می شود. ایروبیک باعث افزایش استقامت قلبی-عروقی و تنفسی و تقویت و بهینه سازی ماهیچه های بدن می شود و بهترین روش تنظیم و کاهش وزن است. بهترین مؤلفه ایروبیک هماهنگی عصب و عضله است. ایروبیک کاران فعال، مثبت، خلاق و کارآفرین هستند، در انجام کارهای روزمره هماهنگی و سرعت و چابکی و تعادل بیشتری دارند، در مقابل ناملایمات زندگی بهتر ایستادگی می کنند و حس همکاری زیادی دارند. ایروبیک بهترین تفریح خانواده ها و یکی از راه های دست یابی به جامعه ایمن است و با افسردگی مبارزه می کند(سلیمانی و همکاران ،1391).
تعریف عملی: منظور از تمرینات ورزشی ایرو بیک در این پژوهش حرکات لوایمپکتکه عبارتند از گام درجا، گام آسان، گام هفت و هشت، گام به جلو، گام به عقب، مامبو، گام راندنی، گام و زانو (که در هر جلسه حداکثر از ترکیب چهار حرکت به مدت 45 دقیقه استفاده می شود).
کیفیت خواب
تعریف مفهومی: . خواب یک فرآیند زیستی پویا و بسیار سازمان یافته است که بخش مهمی از زندگی محسوب می شود و کمیت آن با کیفیت تعامل اجتماعی مرتبط شناخته شده است (افخمی ابراهیمی، 1386).
تعریف عملی: در این پژوهش منظور از کیفیت خواب نمره ای است که آزمودنی در آزمون شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ( PSQI) بدست می آورد.
سلامت روان
تعریف مفهومی: سازمان بهداشت جهانی(WHO) سلامتی را به این گونه  تعریف می کند: سلامتی عبارتست از سلامت کامل جسمانی، روانی و اجتماعی و نه فقط عدم وجود سلامتی و ناتوانی(جلیل باباپور و همکاران،1382).
تعریف عملیاتی: منظور از سلامت روان در این پژوهش میزان نمره ای است که هر آزمودنی در آزمون GHQ کسب می نماید. مقیاس اندازه گیری این متغیر فاصله ای است.
5-روش شناسی تحقیق:
الف- شرح کامل روش تحقیق بر حسب هدف، نوع داده ها و نحوه اجراء (شامل مواد، تجهیزات و استانداردهای مورد استفاده در قالب مراحل اجرایی تحقیق به تفکیک):
تذکر: درخصوص تفکیک مراحل اجرایی تحقیق و توضیح آن، از به کار بردن عناوین کلی نظیر، «گردآوری اطلاعات اولیه»، «تهیه نمونه‏های آزمون»، «انجام آزمایش‏ها» و غیره خودداری شده و لازم است در هر مورد توضیحات کامل در رابطه با منابع و مراکز تهیه داده‏ها و ملزومات، نوع فعالیت، مواد، روش‏ها، استانداردها، تجهیزات و مشخصات هر یک ارائه گردد.
روش پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با گروه کنترل می باشد.که پس از گرفتن پیش آزمون از هر دو گروه، گروه آزمایش 15 جلسه تمرینات ورزشی هوازی (45 دقیقه) را سپری خواهد کرد(یک روز در میان) در حالی که که گروه کنترل برنامه عادی روزانه خود را طی خواهند کرد. پس از اتمام جلسات از هر دو گروه پس آزمون به عمل خواهد آمد.
ب- متغیرهای مورد بررسی در قالب یک مدل مفهومی و شرح چگونگی بررسی و اندازه گیری متغیرها:
با توجه به عنوان پایان نامه تمرینات ورزشی هوازی ایروبیک به عنوان متغیر مستقل وسلامت روان و کیفیت خواب به عنوان متغیر وابسته مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت .
ج – شرح کامل روش (میدانی، کتابخانه‏ای) و ابزار (مشاهده و آزمون، پرسشنامه، مصاحبه، فیش‏برداری و غیره) گردآوری داده‏ها :
روش گردآوری اطلاعات در این تحقیق میدانی می باشد و نمونه گیری بهصورت در دسترس خواهد بود. به این صورت که بعد از شناسایی بیماران روانی (با استفاده از راهنمایی روانپزشک بخش و با استفاده از مصاحبه بالینی نیمه ساختار یافته)، 30 نفر بیمار روانی انتخاب و در دو گروه 15 نفره آزمایش و کنترل گمارده خواهند شد. آزمودنیهای هر دو گروه به پرسشنامه
سلامت روان و کیفیت خواب پاسخ خواهند داد سپس گروه آزمایش 15 جلسه تمرینات ورزشی ایروبیک را سپری خواهد کرد، در حالی که گروه کنترل برنامه عادی روزانه خود را خواهد داشت. پس از اتمام مداخله، هر دو گروه مجدداً به پرسشنامههای سلامت روان و کیفیت خواب پاسخ خواهند داد.
شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ( PSQI) :
این پرسش نامه توسط دانیل جی بای سی و همکاران برای اندازه گیری کیفیت خواب و کمک به تشخیص افرادی که خواب خوب یا بد دارند ساخته شده است این پرسشنامه مرکب از 19 سؤال خودسنجی و همچنین 5 سؤال دیگر است که از طریق هم اتاقی سنجش می شود (فقط آیتمهای خودسنجی در نمره گذاری مقیاس مورد استفاده قرار می گیرد). پرسشنامه خودآزمایی، شامل 15 آیتم چند گزینه ای بوده که درباره فراوانی اختلال خواب، کیفیت خواب، استفاده از داروهای خواب و اختلال عمل در طی روز سؤال می کند و همچنین دارای 4 سؤال نوشتنی است که درباره تأخیر خواب، کفایت عادات خواب، و مدت زمان خواب سؤال می کند،5 سؤال دیگر مربوط به هم اتاقی و چند گزینه ای بوده که اختلال خواب را بررسی می کند مقیاس کیفیت خواب پیتزبورگ 7 نمره به دست می دهد که مربوط به حوزه های مذکور است.هر نمره جزئی از صفر(بدون مشکل) تا 3(مشکل شدید)متغییر است ، پاسخ ها از 0 تا 3 درجه بندی می شوند و نمرات جزئی با هم جمع شده و نمره کلی را ایجاد می کنند(از 0 تا 21 است ). سازندگان مقیاس معتقدند که یک نمره کلی بالاتر از 5 به عنوان یک اختلال خواب قابل ملاحظه تلقی می شود.پایایی این مقیاس83/0محاسبه شده و اعتبار آن با حساسیت 6/89 درصد و ویژگی 5/86 درصد در آزمودنی های بیمار، نسبت به گروه کنترل توسط سازندگان این مقیاس در سطح مناسب گزارش شده است(وحدتی،1389).
پرسش نامه ی سلامت عمومی:
پرسشنامه ی سلامت عمومی، یک پرسش نامه ی غربالگری (سرندی) مبتنی بر روش خود گزارش دهی است که در مجموعه های بالینی با هدف ردیابی کسانی که دارای اختلال روانی اند، مورد استفاده قرار می گیرد. هدف این پرسش نامه دست یابی به یک تشخیص خاص در سلسله مراتب روانی نیست، بلکه منظور اصلی آن ایجاد تمایز بین بیماری روانی و سلامتی است (گلدبرگ نقل از حقیقی و همکاران، 1378). روش های مختلفی برای نمره گذاری این آزمون پیشنهاد شده است. در این پژوهش از روش نمره گذاری لیکرت استفاده شده که به صورت (0 ، 1، 2، 3) است، یعنی گزینه ی الف (نمره ی صفر)، گزینه ی ب (نمره 1)، گزینه ی ج (نمره 2) و گزینه ی د (نمره 3) می گیرد. حداکثر نمره ی آزمودنی با این روش نمره گذاری، 84 خواهد بود. در این پژوهش نمره ی 23 به عنوان نمره ی برش در نظر گرفته شده است. بدین معنی که اگر نمره ی آزمودنی در آزمون غربالگری برابر یا بیش از 23 باشد به عنوان مشکوک غربال می شود. این نمره ی برش با استفاده از تحقیقات گذشته تعیین شده است.( ابوالقاسمی و نریمانی، 1384).
اعتبار و پایایی پرسشنامه ی سلامت عمومی: تاکنون بیش از 70 مطالعه در مورد اعتبار این پرسشنامه در دنیا انجام شده است که این مطالعات را فرا تحلیل کردند. نتایج نشان داده است که متوسط حساسیت پرسشنامه (GHQ 28) 84% (بین 77% تا 89%) و متوسط ویژگی آن برابر 82% (بین 78% تا 85%) می باشد. (گلدبرگ، نقل از حقیقی و همکاران، 1378) در تحقیق که توسط آقای حقیقی و همکاران (در سال 1378) تحت عنوان رابطه ی سر سختی و مؤلفه های آن با سلامت روانی دانشجویان انجام شده، پرسش نامه ی سلامت عمومی با استفاده از نمره ی کل فهرست تجدید نظر شدۀ علائم روانی (SCL -90-R) اعتبار یابی شده است. ضرایب اعتبار برای حیطه های چهارگانه به ترتیب 86/0، 85/0، 72/0، 82/0 گزارش شده است.
آقای حقیقی و همکارانش (1378) برای پایایی حیطه های چهار گانه پرسش نامه به روش آلفای کرونباخ به ترتیب، ضرایب 92، 88/0، 91/0، 83/0 و به روش تنصیف به ترتیب 75/0، 69/0، 88/0، 89/0 گزارش کرده اند. ابوالقاسمی و نریمانی (1384) نیز پایایی آزمون را با استفاده از روش آلفای کرونباخ استفاده شد برای حیطه ی چهارگانه به ترتیب عبارت اند از 68/0، 68/0، 43/0، 74/0 و نیز ضریب آلفای به دست آمده برای کل مقیاس 86% بود.
روش مداخله:
تمرینات ایروبیک با گرم کردن به مدت 15 دقیقه با گام آسان و حرکات کششی شروع می شود و سپس به مدت 30 دقیقه از حرکات ساده ایروبیک هماهنگ با موسیقی (لوایمپکت ) استفاده می شود. در این تمرینات یک پا همواره روی زمین قرار دارد. حرکات لوایمپکت عبارت از: گام درجا، گام آسان، گام هفت و هشت، گام به جلو، گام به عقب، مامبو، گام راندنی، گام و زانو (که در هر جلسه حداکثر از ترکیب چهار حرکت استفاده می شود). در پایان هر جلسه 15 دقیقه برگشت به حالت اولیه با حرکات کششی و آرام انجام می گیرد. تمرینات ایروبیک به مدت 15 جلسه، هر هفته سه جلسه و هر جلسه 45 دقیقه توسط گروه آزمایش انجام خواهد شد.
د – جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه (در صورت وجود و امکان):
جامعه آماری: جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی بیماران روانی بستری شده در مراکز نگهداری و توانبخشی شهر اردبیل در سال 1392 می باشد .
روش نمونه گیری و حجم نمونه:
روش نمونه گیری در این پژوهش به صورت در دسترس خواهد بود. به این صورت که از میان بیماران روانی بستری (با استفاده از راهنمایی روانپزشک بخش و با استفاده از مصاحبه بالینی نیمه ساختار یافته بر ساس، DSM-TV-R)، تعداد 30 نفر انتخاب و در دو گروه 15 نفره آزمایش و کنترل گمارده خواهند شد.
هـ – روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها:
برای تجزیه و تحلیل داده های پژوهش از شاخصهای توصیفی، میانگین، انحراف استاندارد و …. و جهت بررسی تفاوت میان گروهها و کنترل اثر پیشآزمون از تحلیل کوواریانس استفاده خواهد شد.
ث- منابع مورد استفاده (به ترتیب حروف الفبا):
ـ ابوالقاسمی، عباس؛ نریمانی، محمد(1384). آزمون های روان شناختی، اردبیل: انتشارات باغ رضوان، چاپ اول.
– احمدوند، افشین؛ سپهرمنش، زهرا؛ قریشی، فاطمه؛ عصاریان، فاطمه؛ موسوی، غلامعباس؛ ساعی، رضوان؛ اعتصام، فرناز(1389). بررسی شیوع اختلالات روانی در جمیعت عمومی شهر کاشان در سال 1387، مجله تخصصی اپیدرم بیولوژی ایران ، دوره 6، شماره 2: صفحات 16 تا 24.
– افخم ابراهیمی، عزیزه؛ قلعه بندی، میرفرهاد؛ صالحی، منصور؛ کافیان تفتی، علیرضا؛ وکیلی، یعقوب؛ اخلاقی فارسی، الهه (1386). بررسی پارامترهای خواب و عوامل تاثیر گذار بر کیفیت خواب بیماران سرپایی مراجعه کننده به درمانگاههای منتخب بیمارستان رسول اکرم (ص). مجله دانشگاه علوم پزشکی ایران، (5)، 38-31.
– ترتیبیان، بختیار؛ نوری، هیوش؛ (1387). بررسی و مقایسه کیفیت خواب ورزشکاران استقامتی و مقاومتی. مجله علوم حرکت انسان، (2)، 83-75.
– تولایی، عباسی؛ آثاری، شروین؛ نجفی، مصطفی؛ حبیبی، مهدی؛ قانعی، مصطفی؛ (1383). مطالعه کیفیت خواب در جانبازان شیمیایی. مجله طب نظامی، (4)، 249-241.
-ساپنیگتون، اندروا. (1385). بهداشت روانی ، مترجم: حمیدرضا حسین شاهی برواتی،86-88.
-سلیمانی ، توران ؛ نوربخش، مهوش و علیجانی ،عیدی (1391) تأثیر 12 هفته تمرینات ایروبیک و ورزش در آب بر کیفیت زندگی و شادکامی زنان غیرورزشکار میانسال ، مجله رفتار حرکتی و روا نشناسی ورزشی، شماره 10 ،ص 110 – 120.
– جلیل باباپور، خیرالدین ، رسول زاده طباطبایی، سید کاظم ؛ اژهای ، جواد وفتحی اشتیانی ، علی (1382) بررسی رابط بین شیوه های حل مسعله و سلامت روانشناختی دانشجویان ، مجله روانشناسی ، سال 7، شماره 1، ص5-16.
– دلاور، علی (1385). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی، ویرایش دوم؛ تهران: نشر رشد.
-کاویانی ، حسین ؛ کرم قدیری، نرگس و ابراهیم خانی، نرگس(1384) تغییرپذیری خلق در شرایط آب و هوایی و فصل های مختلف سال در جمعیت بهنجار ، مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران ، دوره 11 ، شماره 2، ص 194- 203.
-Adams, T.B., Moore, M.T., Dye, G. (2007). The relationship between physical activity and mental health in a national sample of college females, Women health, 2(45) , 69-85.
– Allison, K.R., Adlaf, E.M., Lrring, H.M., Hatch, J.L., Smith, T.F,. Dwyer, J.J., Goodman. (2005). Relationship of vigorous physical activity to psychological distress among adolescents , Journal of Adolesent Health2(37), 164-166.
– Aurelio, M. M; Silvieira, G. L. (2005). Physical activity and mental health, SileoBrasil, Vol. 60, No. 1, 70-87
-Asztalos, M; Bourdeaudhuij, I; Cardon, G.(2010). The relationshipe between physical activity and mental health varies across activity intensity levels and dimension of mental health among women and men, Public health nutr. 13(8): 1207-1214.
-Cloninger, C.R. (1994). Current Opinion in Neurobiology, 4(2): 266-273
– Conn. VS. (2010). Depressive symptom outcomes of physical activity interventions meta-analysis findings, Ann behave med, Vol. 39, No. 2, 128-138
-De moor, M; Boomsma, D; Stubbe, J; Willemsen, G. (2010). Testing causality in the association between regular exercise and symptoms of anxiety and depression. Arch gen psychiatry, Vol. 65, No. 5, 540-541
-Dood, S; Jacka, F. N; Leslie, E; Berk, M. (2007). Effects of a walking program in the psychiatric in-patient treatment setting, Health promot jurnal of austr, Vol. 18, No. 1, 39-42
– Evan, A. (2004). An effective exercise – based intervention for importing mental health and quality of life measures, preventive Medicine, 39(2), 424-434.
-Gondoh, Y; Sensui, H; Kinomura, S. (2009). Effect of aerobic exercise training on brain structure and psychological well-being in young adults, Sports medicine physicals fitness, Vol. 49, No. 2, 129-135
-Heesch, K; Burton, N; Brown, W. (2010). Concurrent and prospective association between physical activity walking and health in order women, Epidemiol community Health, 15(2), 124-134.
-Kehayaa, J. (2009). Take 30 mineute walk and call me in the morning, www.Buzzle.com
-Lindwall, M; Rennemark, M; Halling, A; Berglund, J; Hassmen, P. (2007). Depression and exercise in men and women findings from the swedish national study on aging and care. Aging physicsl activity, Vol. 15, No. 1, 41-55
-Rahgou A, Ebrahimi-balil F, Khanke HR, Rahgozar M, Rezaee O. (2006).The effectiveness of psychodrama on the depression of women were hospitalized with chronic mental disorders. Journal of the researches of behavioral sciences; 4(1,2): 71-6. (Persian)
-Rajoev, L. (2010). Benefits of exercise in th 29 – e morning, www.A Move Groove Wellnee .com
-Rettew D.C., and McKee L., (2005). Temperament and Its Role in Developmental Psychopathology. Harvard Review of Psychiatry, 13(1): 14-27.
– Sagatun, A., Soggard, A.J., Bjertnes, E., Selmer, R., Heyerdahl, S. (2007). The association between weekly hours of physical activity and mental health: a three- year follow- up study of 15-16 year- old student in the sity of oslo Norway, BMC public Health, 12(7), 155.
-Sanaee-Zaker B.(2001). Psychotherapy and group counseling. Tehran: Chehr;: 1-15. (Persian)
-Sardari-pur M.( 1998). Effectiveness of group psychodrama on the self- confidence of chronic schizophrenic patients were hospitalized in psychiatric Razi center. MA. Dissertation. Tehran:
-Well-being and Rehabilitation Sciences University,: 1-6. (Persian(
6- استفاده از امکانات آزمایشگاهی واحد:

فعالیت بدنی و کنترل دیابت‌‌
‌‌ امروزه بروز دیابت در کشورهای جهان به موازات کاهش میزان فعالیت مردم و افزایش چاقی به طور فزایندهای بیشتر شده است. با توجه به نقش ورزش در افزایش سطح فعالیت و کاهش وزن می توان به اهمیت آن در پیشگیری و درمان دیابت پی برد. اکثر افرادی که دیابت خود را کنترل می کنند کسانی هستند که به طور منظم ورزش مینمایند. در واقع ورزش یکی از سه پایه اصلی درمان دیابت را علاوه بر رژیم غذایی و داروها تشکیل می دهد.‌‌
بدیهی که در بسیاری از افراد عدم فعالیت بدنی میتواند دیابت را تشدید نماید. فعالیت بدنی یک اصل اساسی در مدیریت دیابت بوده و فواید تندرستی زیادی را به همراه دارد. شکلهای مختلف فعالیت بدنی می تواند اثرات متفاوتی بر واکنش قند خون به ویژه در استفاده کنند گان از انسولین داشته باشد. فعالیت بدنی مناسب برای مدیریت مؤثر سطوح قند خون و دستورالعملهای کلینیکی فعالیت بدنی که برای بیماران دیابتی نوع 1 و2 منتشر شده است شامل: کنترل گلوکز اضافی خون، دوزهای مصرفی اصلاح شده انسولین و مصرف مکمل کربوهیدرات ها هستند. پزشکانی که‌‌ بیماران دیابتی فعال را درمان می کنند باید برنامه ها را‌‌ برای برآوردن نیازهای فرد تنظیم کنند.‌‌
شیوع مرض قند در جهان رو به افزایش است. براساس یک تحقیق برآورد شده است که تنها درآمریکا16 میلیون نفر دچار مرض قند(دیابت شیرین) هستند که در یک سوم آنها بیماری تشخیص داده نشده است. اکثر این افراد (90تا95درصد) دارای دیابت نوع دوم هستند(که قبلاً به آن دیابت شیرین غیر وابسته به انسولین 1می گفتند)، اما بسیاری از این افراد از انسولین اگزوژن (منشاء گرفته از خارج یا بو جود آمده از عوامل موجود در خارج ارگانیسم) استفاده می کنند. بیش‌‌ از یک میلیون نفر دارای دیابت نوع اول هستند که قبلاً آنرا دیابت شیرین وابسته به انسولینمی نامیدند.‌‌
اگرچه تمام بیماری دیابت شیرین ناشی از هیپراگسیمی(ازدیاد قند خون)است، اما سبب شناسایی بستگی به نوع دیابت دارد. فرایند خود ایمنی فعال شده از خارج بدن، باعث تحریک سلول های بتابی لوزالمعده شده و
بنابراین بدن قادر به تولید انسولین نیست. دیابت نوع دوم غالباً نتیجه سندرم مقاومت انسولین است که معمولاً با افزایش بیش از حد چربی بدن حادتر می شود. نوع سوم، دیابت حاملگی است که در زنان عمدتاً در طی دوره سه ماه بارداری اتفاق می افتد. اگرچه این وضعیت معمولاً پس از زایمان برطرف می شود، اما با خطر بالاتر ابتلا به دیابت نوع اول 2 در ادامه زندگی فرد همراه است.‌‌
فواید فعالیت بدنی‌‌
فعالیت بدنی در پیشگیری از بیماری دیابت نوع دوم و همینطور مشکلات حاد تندرستی دیگر مثل بیماری قلبی عروقی و سرطان های خاص، نقش مهمی بازی میکند. بدیهی است که بیماری بیشتر افراد دارای دیابت نوع دوم، با عدم تحریک تشدید خواهد شد.‌‌
مانسون و همکاراننقش احتمالی فعالیت بدنی در پیشگیری اولیه دیابت نوع دوم رابا مطالعه یک گروه 87253نفری از زنان میانسال آمریکایی (34تا59سال)به مدت 8 سال مورد بررسی قرار دادند، این محققان یافتند که صرف نظر از چاقی، در مقایسه با زمانی که فعالیت بدنی انجام ندادند، زمانی که حداقل یکبار در هفته به فعالیت بدنی پرداختند،احتمال گسترش دیابت کمتر بود.‌‌
تحقیق دیگر نشان داد که مشارکت در فعالیت بدنی در اوقات فراغت ارتباط معکوس با گسترش دیابت نوع دوم به ویژه در مردان با خطر بالا داشت. به ازای هر 500 کیلو کالری افزایش در مصرف انرژی، 6درصد خطر ابتلا به بیماری دیابت را با تعدیل سن کاهش داد، اخیراً هیو وهمکاران نتیجه تحقیق سلولی خود بروی 70102 پرستار زن که در سالهای 1980تا1992 مورد مطالعه قرار گرفتند را منتشر نمودند، این محققان نشان دادند که فعالیتبدنی حتماً نباید شدید باشد تا تأثیر پیشگیرانه داشته باشد. در این زنان، سطح بالاتر فعالیت بدنی حتی در زمانی که تنها به فعالیتهای با شدت متوسط می پردازد، با کاهش اساسی خطر ابتلا به دیابت نوع دوم مرتبط بود.‌‌
فعالیت بدنی نه تنها می تواند خطر ابتلا به دیابت نوع دوم را کاهش دهد بلکه فعالیت بدنی منظم فواید تندرستی زیادی را برای تمام افراد بویژه بیماران دیابتی به همراه دارد. تحقیقات اخیر نشان میدهد که
فعالیت بدنی احتمال ابتلا به بیماریهای عروقی،چاقی، فشار خون و سرطان خاص مانند سرطان سینه و سرطان کولونی- رکتومی را که علت مرگ و میر است را کاهش می دهد.‌‌ ‌‌
فعالیت بدنی و درمان بیماری دیابت‌‌
فعالیت بدنی به همراه رژیم غذایی مناسب و تجویز دارو در درمان دیابت یک اصل اساسی و مهم به شمار میرود. اما ممکن است این عوامل موانع بزرگتری برای بیماران مبتلا به دیابت نوع اول بوجود آورند. افزایش حساسیت میتواند باعث بهبود هموستاز گلوکز شود که نتیجه آن نیاز به دز پایین تر دارو است.‌‌
‌‌ انتخاب ورزش مناسب‌‌
شکلهای مختلف ورزش تأثیرات متنوعی را روی واکنش قند خون به خصوص در بیمارانی که انسولین مصرف میکنند، دارد.‌‌
برای اشخاص مبتلا به دیابت، نوعی از تمرینات هوازی و غیر هوازی انجام میشود که اثر مهمی‌‌ روی واکنش قند خون در طی فعالیت دارد.‌‌
برای تمرینات طولانی مانند دو ماراتن، ورزشکاران دیابتی باید میزان مصرف انسولین خود را کاهش دهند به علت اینکه افزایش مصرف کربوهیدرات به وسیله شخص برای جبران گلوکز در طی فعالیت کافی نمی باشد. دانشگاه امریکایی طب ورزشی توصیه میکند که همه افراد دیابتی فعالیت بدنی هوازی را حداقل 3 تا 5 روز در هفته و به مدت 20 تا60 دقیقه انجام دهند.‌‌
اشخاص مبتلا به دیابت میتوانند بیاموزند که چگونه گلوکز خون را در حین تمرین کنترل نمایند.
استفاده از رژیم غذایی متعادل و خاص در قبل، حین و بعد از تمرین یک مرحله آزمون و خطا برای‌‌ هر فعالیت جدید است. پزشکان باید سطح گلوکز ورزشکاران دیابتی را در قبل، بعد و حین تمرین اندازه گیری نمایند. همچنین آنها باید این افراد را در انتخاب یک تمرین مناسب کمک کنند و واکنش آنها را به فعالیتهای جدید یا معمولی از نظر نوع، مدت و شدت فعالیت، میزان مصرف انسولین، کربوهیدرات و مدت تمرین پیش بینی نماید.‌‌
در همه تمرینات باید به صورت عاقلانه کربوهیدرات را مصرف نموده و از ایجاد کاهش قند خون در حین تمرین جلوگیری به عمل آید. اگرچه تمرینات عمومی میتواند مفید باشد اما پزشکان در قبال بیماران در
اصلاح رژیم غذایی و مصرف انسولین نقش کمک کننده ای را دارد به علت اینکه این روش ها نیازمند توجه به احتیاجات فرد است.‌‌
‌‌ ورزش و دیابت نوع 1‌‌
افراد مبتلا به دیابت نوع 1 می توانند درتمام سطوح فعالیت ورزشی از آماتور تا حرفه ای شرکت کنند، البته به شرط اینکه دچار عوارض دیابت نشده باشند و کنترل قند خونشان در حد قابل قبولی باشد. تنظیم مقدار انسولین تزریقی و غذای مصرفی براساس شدت و زمان انجام ف لعا یت ورزشی مهمترین اصل در انجام ورزش در دیابت نوع 1 است و جایگاه مهمی در کنترل آن دارد. انجام آزمایش قند خون جهت اطلاع از چگونگی پاسخ بدن به ورزش نیز از اهمیت اساسی برخوردار است و باعث افزایش کارآیی و جلوگیری از حملات هیپوگلیسیمی می گردد .‌‌
به طور کلی هدف اصلی از انجام ورزش در دیابت نوع 1 ایجاد یک حس اعتماد به نفس بالا در افراد مبتلاست. شما باید این حس را در خود تقویت کنید که » دیابت نباید هیچگونه محدودیتی در فعالیتهای روزمر ه من بوجود آورد».‌‌
بیماران دیابتی نوع 1 بدون عارضه و با یک کنترل مناسب می توانند در همه گونه فعالیتهای ورزشی اعم از تفریحی و حرفه ای شرکت نمایند. ولی برخی محدودیتها برای بیمارانی که به عوارض مزمن بیماری مبتلا هستند وجود دارد. یکسری معاینات کامل قبل از ورزش برای یافتن این عوارض لازم است. با این حال همه بیماران دیابتی باید برای شرکت در فعالیت ورزشی تشویق شوند. برای پیشگیری از عوارض حاد ورزش در بیماران دیابتی از قبیل هیپوگلیسمی یا هیپرگلیسمی، بیماران دیابتی نیز نیاز به تعدیل وضعیت تغذیه ای و میزان انسولین دریافتی دارند. بسته به نوع و‌‌ خصوصیات ورزش، عوامل محیطی و سطح قند خون قبل از ورزش، ورزش کار دیابتی نیاز به دریافت مقداری کربوهیدرات قبل، در طی و بعد از ورزش دارد. همچنین اگر ورزش بیش از 30 دقیقه طول میکشد، انسولین تجویز شده باید به میزان 14 تا 50 درصد کاهش یابد.
هر ورزشکار بسته به توصیه های علمی پزشک خود و با کمک وی باید به تعدیل وضعیت تغذیه ای و انسولین دریافتی متناسب با تداخل ورزش با میزان قند خون بپردازد. این هدف ممکن است با آزمون و خطای مکرر همراه باشد.
ورزش، نیاز به دارو و انسولین را کاهش می دهد. براساس مطالعات گسترده در سال 2001 تحت عنوان ”برنامه پیشگیری از دیابت“، نشان داده شد ورزش‌‌ میتواند روند پیشرفت منجر به دیابت نوع 2 را کندتر سازد.‌‌
با ورزش ملایم آغاز کنید، سعی نکنید در روز اول، فعالیت خود را با دوی ماراتن شروع کنید. برای شما یک پیاده روی کوتاه به مدت 15 دقیقه 2 روز در هفته یا حتی پیاد هروی کوتاه مناسب است. اگر برای مدت مدیدی فعالیتی نداشته اید همین فعالیت کم نیز بیش از حد تصورتان مفید خواهد بود. البته، اگر شیوه زندگی خود را تغییر دهید و ورزش را شروع کنید باید با پزشک خود مشورت نمایید تا او با دقت نظر بیشتری در مورد نوع دارو و درمان دیابت شما تصمیم گیری کند.‌‌
‌‌ ورزش و دیابت نوع 2‌‌
گستردن زمینههای ورزشی برای کودکان، خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را که جوانان آمریکایی به شدت در معرض هجوم آن قرار دارند، کاهش می دهد. ورزش همچنین خطر ابتلا به دیگر شرایط بیماری های مزمن را در جوانان و بزرگسالان کاهش می دهد. براساس بررسی های مرکز کنترل و پیشگیری دیابت؛ ورزش افسردگی را نیز در جوانان کاهش می دهد و ضمن افزایش اعتماد به نفس، به ایشان احساس اجتماعی بودن می بخشد. این نوع دفاع در مقابل احساس بیم و نگرانی دوره جوانی می تواند با ارزش تر از درمان آکنه (جوش صورت) باشد.‌‌
اثرات مثبت ورزش در دیابت نوع 2 متعددند. تحقیقات جدید بر این امر تأکید می کنند که ورزش منظم در دراز مدت نه تنها باعث بهبود کنترل دیابت نوع 2 خواهد شد. بلکه حتی قادر است تا از بروز آن در افراد در معرض خطر نیز جلوگیری کند. نکته مهم دیگر در مورد نقش ورزش در کنترل‌‌ دیابت نوع 2 اهمیت شروع زود هنگام آن است. در واقع هر چه قدر ورزش در مراحل اولیه دیابت و قبل از اینکه نیاز به دارو در شخص
مبتلا پیدا شود شروع گردد، اثرات آن در بهبود کنترل دیابت بیشتر خواهد بود. به طور کلی فوائد انجام منظم ورزش در دیابت نوع 2 به قرار زیر هستند:‌‌
‌‌ کنترل بهتر قند خون‌‌
همانطور که می دانید یکی از علل عمده افزایش قند خون در دیابت نوع 2 مقاومت نسبت به عملکرد انسولین در بدن است. ورزش با کم کردن این مقاومت و افزایش اثر انسولین در بدن (یعنی اافز یش ورود گلوکز به داخل سلولهای بدن مخصوصأ سلولهای عضلانی) باعث کاهش قند خون می شود.‌‌
کاهش چربی‌‌
مطالعات زیادی نشان داده اند که ورزش منظم در کاهش چربی خون خصوصأ تری گلیسیرید بسیار موثر است. همچنین کلسترول خوب بدن (HDL) را نیز به خوبی بالا می برد.‌‌
درمان چاقی و افزایش وزن‌‌
فعالیت منظم ورزشی در صورت همراهی با رژیم غذایی مناسب نقش بسیار مهمی در کاهش وزن و سپس حفظ وزن موجود و جلوگیری از بروز مجدد چاقی بر عهده دارد .‌‌
ورزش در درمان دیابت بسیار موثر است، زیرا نه تنها باعث پایین آوردن قند خون و کاهش مقاومت بدن به انسولین می شود، بلکه خطر بیماری های قلبی عروقی و نیاز به دارو در دیابت نوع 2(دیابت غیر وابسته به انسولین)را کاهش می دهد.‌‌
هنگامی که یک فرد غیر دیابتی ورزش می کند، سطح انسولین خون، تحت تأثیر افزایش هورمون های ضدانسولین (خصوصاً گلوکاگون) کاهش می یابد. به این ترتیب، افزایش مصرف گلوکز توسط ماهیچه، با افزایش تولید گلوکز توسط کبد مطابقت می یابد.‌‌
برای جلوگیری از افت قند خون در افراد دیابتی، باید غذای بیشتری قبل از ورزش، در حین یا بعد از آن مصرف کرد و یا دوز انسولین را با افزایش فعالیت ورزشی کاهش داد.‌‌
در افراد دیابتی که انسولین یا داروهای کاهنده قند خون مصرف می کنند، هیپوگلیسمی(کاهش قند خون) مشکلی است که با ورزش پیش می آید. این هیپوگلیسمی بیشتر بعد از ورزش اتفاق می افتد، زیرا بعد از ورزش، کبد و ماهیچه نیاز به استفاده از گلوکز برای بازسازی گلیکوژن دارد که این بازسازی 30- 24 ساعت طول می کشد. برای جلوگیری از این افت قند خون یا باید غذای بیشتری قبل از ورزش یا در حین یا بعد از آن مصرف کرد و یا دوز انسولین را با افزایش فعالیت ورزشی کاهش داد.‌‌
از طرفی اگر در حالی که قند خون بیشتر از 300-250 میلی گرم در دسی لیتر است، ورزش شروع شود، هیپوگلیسمی و کتوز در اثر کمبود انسولین رخ می دهد، در این حالت ورزش باید متوقف شود.‌‌
راهنمای ورزش کردن در افراد دیابتی‌‌
تست قند خون قبل و بعد از ورزش، به تعیین نوع برنامه ورزشی شخص دیابتی بسیار کمک می کند.‌‌
در کل به ازای هر یک ساعت ورزش، خوردن 15گرم کربوهیدرات اضافه تر قبل یا بعد از ورزش، احتیاج می شود. برای ورزش های شدیدتر، 30 گرم کربوهیدرات در هر یک ساعت ممکن است نیاز شود. ورزش با شدت متوسط و مدت کمتر از 30 دقیقه ندرتاً احتیاج به مصرف کربوهیدرات یا انسولین اضافه تر دارد، ولی با این وجود اگر قند خون کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر باشد، مصرف یک وعده غذای کوچک و کم حجم لازم می شود.‌‌
اغلب برای جلوگیری از هیپوگلیسمی‌‌، باید دوز انسولین را مطابقت داد و این تطابق بیشتر در مورد ورزشی که 60- 45 دقیقه طول می کشد، اهمیت پیدا می کند. در بیشتر افراد دیابتی، کاهش متوسط (تقریباً 20- 10 درصد) دوزانسولین تزریقی، برای جلوگیری از هیپوگلیسمی کافی است. برای ورزش های طولانی تر و شدیدتر کاهش بیشتری در کل دوزانسولین روزانه ممکن است نیاز شود.‌‌
‌‌ بطور کلی کاهش انسولین بر حسب شدت ورزش به ترتیب زیر است:‌‌
10 درصد برای ورزش یا فعالیت سبک‌‌
20 درصد برای ورزش یا فعالیت متوسط‌‌
40- 30 درصد برای ورزش یا فعالیت شدید‌‌
و بر حسب مدت ورزش، کاهش دوزانسولین کوتاه اثر به ترتیب زیر است:‌‌
30 درصد کاهش برای ورزش کمتر از یک ساعت‌‌
40 درصد کاهش برای ورزش 2-1 ساعته‌‌
50 درصد کاهش برای ورزش 3 ساعته و بیشتر‌‌
قبل از انجام ورزش، گرم کردن لازم است تا ماهیچه برای فعالیت هوازی آمادگی پیدا کند. بطور ایده آل، در یک ورزش 40-30 دقیقه ای، قسمت هوازی ورزش تقریباً 20 دقیقه باید ادامه یابد.‌‌

) دیابت چیست ؟ 1
دیابت یک بیماری مزمن است که در ان پانکراس (لوزالمعده ),انسولین تولید نمی کند ویا بدن نمی تواندازانسولین تولید شده استفاده موثرکند. توقف تولیدانسولین یا استفاده نکردن ازانسولین هردوباعث افزایش گلوکز درخون می شود‏ .‏
طبق برآورد فدراسیون بین المللی دیابت ,درسال ‏2008 ‏,‏199 ‏میلیون دیابتی درسراسرجهان زندگی می کنندوتخمین زده می شودکه درسال ‏2025 ‏این تعدادبه ‏333‏میلیون نفربرسد‏.‏ باتوجه به این تخمینها می توان گفت که بالغ بر‏6/3 ‏درصدازجمعیت جهان بادیابت زندگی می کنند. درحال حاضردیابت چهارمین علت مرگ ومیردربیشترکشورهای توسعه یافته است. دیابت انواع مختلفی دارد.
‏ ) دیابت نوع 1 1-1
درافراد دیابتی نوع اول بدن مقدارخیلی کمی انسولین تولیدمی کنند و یا اصلا انسولینی هیچ انسولینی در بدن تولید نمی شود و لازم است که فرد دیابتی برای ادامه زندگی انسولین تزریق کند.این نوع دیابت بیشتردرکودکان و نوجوانان دیده می شود . دیابت نوع 1 حدود 5 درصد افراد دیابتی دنیا را تشکیل می دهد.
) دیابت نوع 21-2
دیابت نوع دوم یا دیابت غیر وابسته به انسولین که با افزایش مقاومت بدن نسبت به اثر انسولین در بافتها مشخص می شود. در این افراد بدن مقدار کمتری انسولین ترشح می کند و یا اینکه بدن سبت به انسولین ترشح شده مقاومت نشان می دهد در نتیجه انسولین نمی تواند به طور مطلوبی قند خون را پایین بیاورد. در دیابت نوع ۲ اکثر مبتلایان چاق می باشند و سن بروز ان بالای چهل سال می باشد.دراین نوع دیابت قرصهای تحریک کنند ترشح انسولین ویا کاهش دهنده مقاومت به نسولین مورد استفاده قرار می گیرد. ورزش وتغذیه دیگر رکنهای درمان این نوع دیابت می شوند. تعدادی از مبتلایان به دیابت نوع 2 بعد از چند سال مجبور به استفاده از انسولین می شوند.طبق آماربیشتر از‏90 ‏درصد افراد دیابتی به این نوع دیابت مبتلا می باشند.
دیابت نوع 3‏ )1-3
نوع سوم دیابت دربعضی موارد حاملگی اتفاق می افتد، اما معمولاپس از حاملگی برطرف می شود.‏
‏) عوامل ایجاد بیماری2
تا کنون علت دقیق بیماری قند شناخته نشده است، اما مهمترین عواملی که در ایجاد این بیماری دخالت دارند عبارتند از:
وراثت -1
-عوامل محیطی (تغذیه و تحرک بدنی)2
-عفونت های ویروسی3
چاقی (بیش از ۸۰ درصد از بیماران چاق هستند) -4
5-حاملگی (به بیان دیگر، خانم هایی که نوزادان با وزن زیاد به دنیا می آورند و یا سقط های مکرر داشته باشند.)
نشانه های بیماری قند یا دیابت ( 3
تظاهرات بالینی از فردی به فرد دیگر متفاوت است اما در اکثر بیماران با علائم افزایش قند خون مثل افزایش حجم ادرار، افزایش میزان مصرف مایعات – غذا، لاغری، نزدیک بینی، ضعف و خارش بدن خود را نشان می دهد . این علایم موقتی هستند و با پایین امدن مجدد قند خون نا پدید می شوند. نکته قابل توجه در مورد علایم بیماری دیابت این است که در بیماران دیابتی نوع دوم ممکن است این علایم حتی با گذشت چندین سال از شروع دیابت خود را نشان ندهند. اما معمولا در افراد دیابتی نوع یک بعد از چند هفته این علایم بروز می کند.
عوارض دراز مدت دیابت(4
دیابت تمامی اعضا بدن را تحت تاثیر قرار می دهد به طوری که در بیمارانی که قند خون به مدت طولانی بالا است با گذشت زمان قند در مویررگها رسوب می کند و به جداره انها اسیب می رساند. با اسیب دیدن مویرگها قسمتهای مختلف بدن درگیر عوارض دیابت می شوند. به طور کلی عوارض دیابت شامل این موارد می باشد: اختلال در بینایی و نابینایی ، اختلالات گردش خون، اسیب به کلیه ها، زخم پا، بیماریهای قلبی عروقی، سکته مغزی و اخلالات اعصاب محیطی.
راههای درمان (5
بیماران مبتلا به قند را می توان با ، ورزش منظم روزانه و تزریق به موقع انسولین و یا مصرف قرصهای کاهش دهنده قند خون وکنترل رژیم غذایی درمان نمود. منظور از رژیم غذایی، تنظیم مواد مصرفی مورد نیاز بدن است.بیماران دیابتی نیازمند رژیم غذایی خاصی نیستند و می توانند از همان غذایی که سایرین استفاده می کنند مصرف نمایند اما آنان باید از مصرف شیرینی جات و تنقلات خودداری نمایند. همچنین این بیماران نیاز دارند تا غذای مصرفی را به جای سه وعده در ۵ یا ۶ وعده تقسیم نموده و میل کنند. این کار موجب می شود تا قند خون آنان به یکباره بالا نرود. از سوی دیگر ورزش و فعالیت جسمانی موجب جذب قند بیشتری به بافت های عضلانی شده و در نتیجه قند خون پایین بیاید. در واقع می توان گفت که در درمان بیماری قند، ورزش نقش انسولین یا سایر داروهای پایین آورنده قند خون را ایفا می کند. البته ورزش و تغذیه زمانی اثر خود را نشان می دهد که با مصرف دارو همراه شوند.
پژوهشها ی انجام شده در ضمینه رابطه ورزش و دیابت (6
امروزه بروز دیابت در کشورهای جهان به موازات کاهش میزان فعالیت مردم و افزایش چاقی به طور فزاینده ای بیشتر شده است. با توجه به نقش ورزش در افزایش سطح فعالیت و کاهش وزن می توان به اهمیت آن در پیشگیری و درمان دیابت پی برد. اکثر افرادی که دیابت خود را کنترل می کنند کسانی هستند که به طور منظم ورزش می نمایند. در واقع ورزش یکی از سه پایه اصلی درمان دیابت را علاوه بر رژیم غذایی و داروها تشکیل می دهد
اخیرا پژوهشگران دریافته اند که استراحت برای درمان بیماران دیابتی ، کارنادرستی است . مطالعات نشلن داده که استراحت در تخت برای مدت حداقل 7 روز باعث اختلال در قند خون میشود.
محققان کانادایی اعتقاد دارند که تمرینات ورزشی در تثبیت سطح قند خون به بیماران دیابتی نوع دوم کمک می کند. بیشتر بیماران دیابتی به نوع دوم بیماری دیابت مبتلا هستند که ریشه این بیماری عوامل ارثی و کمبود ورزش و نوع تغذیه است. ورزش ، گلوکز و گلیکوژن را در داخل ماهیچه های بدن می سوزاند (این پدیده در صورتی رخ می دهد که دیابت کنترل شده باشد) و در حین و بعد از ورزش ، قند خون وارد ماهیچه ها میگردد وسطح گلوکز را به حد طبیعی می رسد.
مشخص شده است که تمرینات ورزشی به صورتی که فرد را در نفس کشیدن دچار مشکل نکند موچب کاهش عوارض دراز مدت دیابت نوع دوم می شود زیرا نه تنها باعث پائین آوردن قند خون و کاهش مقاومت به انسولین می شود، بلکه میزان فشار خون و کلسترول خون را نیز کاهش می دهد.از انجایی که پایین بودن میزان کسترول و فشار خون از میزان اسیب به سیستم قلبی و عروقی می کاهد، بروز بیماریهای قلبی عروقی در افرادی که ورزش می کنند به تعویق می افتد.
در حالی که مفید بودن انجام تمرینات سبک برای افراد دیابتی مورد تایید است، نسبت به سلامتی بدن در انجام دادن تمرینات سنگین تردید وجود دارد. دکتر رونالد سیگال از دانشگاه کالگاری و همکارانش در دانشگاه اوتاوا شرایط 251 بیمار مبتلا به دیابت نوع دوم را در گروه سنی 39 تا 70 سال را بررسی کردند که هیچ یک از انها تمرینات منظم انجام نمی داده اند. این محققان این بیماران را به چهار گروه تقسیم کردند ، گروه اول تمرینات ورزشی هوازی به مدت چهل و پنج دقیقه و هفته ای سه بار انجام دادند ، گروه دوم با تمام توان خود به انجام تمرینات مقاومتی پرداختند ، گروه سوم دو نوع تمرین گروه اول و دوم را به مدت یک ساعت و نیم و سه بار در هفته انجام دادند و گروه چهارم هم هیچ گونه تمرین اضافی انجام ندادند. دکتر سیگال می گوید شرکت کنندگان در این تحقیقات از دستگاههای ورزشی یا دوچرخه و یا از ابزار الات کاهش وزن در باشگاه سلامت استفاده کردند.و برای جلوگیری از کمبود وزن به انها رژیم غذایی مناسب داده شد و میزان قند خون ، کلسترل ، وزن و امار حیاتی دیگر انها را ثبت گردید. در سه ماه انجام تحقیقات متوسط قند خون در کسانی که یک نوع ورزش را انجام دادند نیم درجه پائین امد و در کسانیکه دو نوع تمرین ورزشی را انجام دادند یک درجه کاهش یافت. اگرچه در افرادی که تمرینات مقاومتی زیادی انجام می دادند کاهش یک درجه ای در قند خون مشاهده می شد اما این افراد نوسانات قند خون زیادتری را تجربه کرده بودند. نتیجه این تحقیقات نشان داد که ترکیب کردن تمرینات قدرتی مثل بلند کردن وزنه‌ با ورزش‌های اروبیک یا هوازی بیش از هر یک از آنها برای کنترل قند خو ن سودمند است.
در پژوهش دیگری چند پژوهشگرنیوزلندی برای تعیین نوع ورزشی که ممکن است که بیشترین تاثیر را در کنترل قند خون داشته باشد، نتایج 27 مطالعه را که بر روی بیش از 1000 نفر انجام شده بود، مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند تا تاثیر ورزش را بر ‌ هموگلوبین گلیکوژنه افراد دیابتی بررسی کند.(این معیار میانگین میزان قند خون افراد را در 3 ماه گذشته نشان می دهد). نتایج نشان داد که هر نوع ورزشی که 12 هفته یا بیشتر طول بکشد، باعث
می‌شود میزان هموگلوبین گلیکوژنه این افراد به اندازه 0.8 درصد پایین بیاید. همچنین این نتایج نشان داد که ترکیب ورزش‌های قدرتی و هوازی تاثیر بیشتری از انجام هر یک از این ورزش‌ها موثر است.
اثرات مثبت ورزش در دیابت نوع 2 بسیار زیاد است. تحقیقات جدید بر این امر تأکید می کنند که ورزش منظم در دراز مدت نه تنها باعث بهبود کنترل دیابت نوع 2 خواهد شد بلکه حتی قادر است تا از بروز آن در افراد در معرض خطر نیز جلوگیری کند.نکته مهم دیگر در مورد نقش ورزش در کنترل دیابت نوع 2 اهمیت شروع زود هنگام آن است. در واقع هر چه قدر ورزش در مراحل اولیه دیابت و قبل ازاینکه نیاز به دارو در شخص مبتلا پیدا شود شروع گردد، اثرات آن در بهبود کنترل دیابت بیشتر خواهد بود.
اثرات ورزش در افراد دیابتی(7
کنترل بهتر قند خون (7-1
همانطور که می دانید یکی از علل عمده افزایش قند خون در دیابت نوع 2 مقاومت نسبت به عملکرد انسولین در بدن است. ورزش با کم کردن این مقاومت وافزایش اثر انسولین در بدن (یعنی افزایش ورود گلوکز به داخل سلولهای بدن مخصوصأ سلولهای عضلانی) باعث کاهش قند خون می شود و این اثر خود را با کم کردن قند خون ناشتا و مقدار هموگلوبین گلیکوژنه که بیانگر وضعیت دراز مدت قند خون در طول 3-2 ماه گذشته است نشان خواهد داد. از آنجایی که این حساسیت ایجاد شده به انسولین 48 ساعت بعد از ورزش دوباره از بین می رود، تکرار ورزش در دوره های منظم برای کاهش مقاومت به انسولین در دیابت نوع 2 لازم است. ورزش همچنین از اثر هورمون های ضدانسولینی می کاهد و باعث بهبود کنترل گلوکز می شود. البته برای رسیدن به این حالت ، باید ورزش را با یک رژیم غذایی صحیح همراه کرد.
در ورزشهای دراز مدت مشاهده شده است که حساسیت سلولهل به انسولین افزایش می یابد . این امر در بهبود وضعیت دیابت بخصوص در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 بسیار با اهمیت است . ورزش اگر در شرایط مناسب صورت گیرد . ِیعنی قند خون بیمار تحت کنترول باشد غلضت گلوکز پلاسما را ثابت نگه می دارد . علت این پدیده توازن بین برداشت گلوکز توسط عظلات و تولید متقابل گلوکز در کبد است.
کاهش کلسترول خون (7-2
مطالعات زیادی نشان داده اند که ورزش منظم در کاهش کلسترول بد و افزایش کلسترول خوب بدن بسیار موثر است. اهمیت این موضوع به این خاطر است که در افراد دیابتی
عوارض دراز مدت دیابت با بالا بودن چربی خون به شدت افزایش می یابد. بنابراین باید چربی خون افراد دیابتی در حد مطلوبی قرار داشته باشد و بهترین وسیله برای رسیدن به این هدف داشتن برنامه مرتب ورزشی می باشد.
درمان چاقی و افزایش وزن (7-3
چاقی یکی از مهمترین عوامل بروز دیابت نوع 2 می باشد .زمانی که فرد دیابتی اضا فه وزن داشته باشد بدن باید بیشتر انسولین ترشح کند و این امر در دراز مدت سبب از کار افتادن لوزلمعده می شود.یک برنامه صحیح کنترل قند خون در افراد دیابتی غیر وابسته به انسولین به کاهش وزن آنها کمک می کند . کاهش وزن ناشی از ورزش ، باعث کاهش بافت چربی می شود ودر کنترول دیابت موثر خواهد بود.
آمادگی عضلانی (7-4
ورزش مناسب توده عضلانی را افزایش می دهد و باعث حفظ توده عظلانی در حد مطلوب می شود در حین ورزش انقباضات عضلانی و عمل انسولین هر دو با هم مصرف گلوکز را افزایش می دهند.
نکته مهم این است که اگر کاهش وزن در افراد دیابتی فقط با رژیم غذایی انجام گیرد ، بیش از 25 % وزن از دست رفته از توده عضلانی خواهد بود .در حالی که هدف از کاهش وزن ، کاهش بافت چربی است نه از بین رفتن پروتین های بدن . بنابراین کاهش وزن با ورزش بهتر از کاهش بوسیله رژیم غذایی تنهاست.
پیشگیری از ابتلا به دیابت نوع 2 (7-5
پژوهشها نشان می دهد که افزایش فعالیت بدنی ، در پیشگیری از پیدایش دیابت نوع دو موثر است . این موضوع به ویژه در افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند ، اهمیت بسیاری دارد . این افراد شامل افراد چاق ، فرزندان افراد مبتلا به دیابت و افراد با فشار خون بالا می باشند. بسیاری از افراد که در مرحله پیش دیابت هستند می توانند به وسیله ورزش از ابتلا به دیابت چلوگیری کنند.
تحقیقات جدیدی که روی بیماران مستعد دیابت( یعنی افرادی که قند خونشان کمی بالاتر از
حد طبیعی است امّا هنوز در حدّی نبوده که بعنوان دیابت فعّال طبقه بندی شود ولی خطر بروز دیابت در آنها خیلی زیاد است) انجام شده است،این مطالعات نشان می دهد افرادیکه حداقل 150دقیقه در هفته(روزانه30دقیقه بمدت پنج روز) ورزش کرده اند وحداقل 7-5 درصد وزن خود را از دست داده اند،احتمال بروز دیابت نوع 2 را در خود بمیزان 58% کاهش داده اند
-جلوگیری از عوارض دیابت(7-6
همان طور که می دانید بیماری های قلبی – عروقی (سکته قلبی، سکته مغزی، نارسایی کلیوی، فشار خون بالا و…) در افراد مبتلا به دیابت شایع تر از دیگران است. ورزش احتمال تصلب شرایین و بروز بیماری های عروق را کاهش می دهد و می تواند بر طول عمر افراد دیابتی بیفزاید. البته برای اینکه این نتیجه به دست آید، برنامه ی ورزشی باید در تمام طول عمر بیمار، حالت منسجم و منظم داشته باشد.
ورزش به دیابتی‌ها کمک می‌کند که از شر حمله‌های قلبی و نابینایی و آسیب‌های عصبی در امان باشند.افراد دیابتی وقتی که غذا می‌خورند سطح قند خونشان افزایش می‌یابد. هر چه بیشتر سطح خون افزایش یابد قند بیشتری به یاخته‌ها می‌چسبد. وقتی که قند به یاخته بچسبد دیگر نمی‌تواند از آن جدا شود و تبدیل به ماده‌ای زیان‌آور بنام سوربیتول می‌شود که این ماده می‌تواند باعث نابینایی و ناشنوایی و آسیب‌های مغزی و قلبی و نشانگان پاهای سوزان و… گردد.
کاهش فشار خون (7-7
فشار خون بالا یکی ازدلایل از کار افتادن کلیه ها می باشد در افراد دیابتی فشار زیادی به کلیه ها وارد می شود بنابراین باید از فشار خون بالا را کنترول کرد. فشارخون در اثر ورزش کاهش می یابد و حتی مشخص شده است که بیماری فشار خون در حد خفیف تا متوسط در اثر ورزش بهبود می یابد.
کاهش نیاز به دارو های خوراکی و انسولین (7-8
همراه با کنترل مطلوب قند خون و انجام تمرینهای ورزشی مرتب ، مصرف قرصهای خوراکی در برخی افراد دیابتی غیر وابسته به انسولین کم می شود .د ر بیماران دیابتی دریافت کننده انسولین نیز به علت بهبود عملکرد انسولین نیاز به ان کاهش می یابد. مطالعات نشان
داده است که در ماههای اولیه شروع برنامه های ورزشی ، انسولین تزریقی گاهی تا 20در صد یا حتی بیشتر کاهش می یابد.
تحمل تنش های عصبی (7-9
فشارهای روحی و روانی یکی از دلایل افزایش قند خون می باشد. ورزش وسیله موثری برای مبارزه با تنش های عصبی است . هنگام ورزش موادی به نام آندروفین در خون ترشح می گردد که موجب تسکین درد و آرامش روانی می گردد.
( غیر وابسته به انسولین) 2غیر وابسته به انسولین( 8
از انجای که بیشتر این گروه از افراد در سنین بالا دچار دیابت می شوند معدل سنی انها بالا می باشد بنا براین ورزش در این بیماران از اهمییت بیشتری بر خوردار است. از طرف دیگر به علت استفاده از قرصهای پایین اورنده قند ، به نسبت مصرف کننده گان انسولین در این افراد افت قند خون در طول ورزش کمتر رخ می دهد، به همین دلیل است که ورزش در میان این گروه از بیماران دیابتیک بیشتر مورد استقبال قرار می گیرد. در این گروه از بیماران انجام ورزش همراه با رعایت رژیم غذایی ، سبب تسریع در رسیدن به اهداف درمانی مورد نظر می شود. از این رو ورزش باید جزئی از زندگی روزانه افراد مبتلا به این نوع دیابت باشد.
9) ورزش ودیابت نوع 1 (یا وابسته به انسولین)
افراد مبتلا به دیابت نوع 1 می توانند درتمام سطوح فعالیت ورزشی از آماتور تا حرفه ای شرکت کنند، البته به شرط اینکه دچار عوارض دیابت نشده باشند و کنترل قند خونشان در حد قابل قبولی باشد. تنظیم مقدار انسولین تزریقی و غذای مصرفی براساس شدت و زمان انجام فعالیت ورزشی مهمترین اصل در انجام ورزش در دیابت نوع 1 است و جایگاه مهمی در کنترل آن دارد. انجام آزمایش قند خون جهت اطلاع از چگونگی پاسخ بدن به ورزش نیز از اهمیت اساسی برخوردار است و باعث افزایش کارآیی و جلوگیری از حملات هیپوگلیسیمی می گردد.
ورزشهای منظم برای افراد دیابتی وابسته به انسولین بسیار سودمند است . پژوهشگران کانادایی طی 16-12 هفته ورزش دادن به بیماران دیابتی وابسته به انسولین ، بهبود مطلوبی
را در غلظت قند خون ناشتا و هموگلوبین گلیکوزیله آنها مشاهده نمودند. در افراد دیابتی وابسته به انسولین ، تغییرات غلظت قند خون در طول ورزش بستگی زیادی سطح انسولین خون دارد . سطح انسولین خون نیز به میزان انسولین تجویز شده و مقدار جذب انسولین بستگی دارد. ازاینرو بهترین زمان پیشنهاد شده برای ورزش در دیابتی های وابسته به انسولین ، بعد از مصرف میان وعده بعد از ظهر و یا قبل از شام است.
هدف اصلی از انجام ورزش در دیابت نوع 1 (9-1
از انجای که در افراد دیابتی وابسته به انسولین ، انسولین به میزان کافی به بدن می رسد و در اکثر موارد به دلیل سن کم، بدن این افراد به انسولین مقاومت نشان نمی دهد ، در اینجا ورزش به اندازه دیابت نوع دوم حیاتی نیست. اصلی ترین هدف ورزش در این بیماران ایجاد یک حس اعتماد به نفس بالا در فرد است. البته فوائد دیگر ورزش که در مورد دیابت نوع 2 گفته می شود دراینجا نیز صادق است.
توصیه های جهت ورزش کردن (10
1مشورت با پزشک: افرادی دیابتی باید قبل از شروع به ورزش با پزشک خود مشورت نمایند. تا از میزان غذا ونحوه وزمان مصرف داروی خود مطلع شوند. در اکثر موارد میزان دارو کم شده و فرد نیاز بیشتری به مواد غذایی پیدا می کند.
1- نوشیدن مایعات فراوان :افراد دیابتی باید برای جایگزینی آبی که از طریق تعریق در طول ورزش طولانی دفع می شود. حدود ۲ ساعت قبل و بعد ازورزش اب بنوشند.
2- پوشیدن کفش و لباس مناسب: افراد دیابتی باید کفشهای را انتخاب کنند که دارای یک لایه نرم باشد و از نظر طول و پهنا به انگشتان پا فشار نیاورد و پاها کاملاً‌ راحت باشند . جورابها نیز تا رطوبت پا را گرفته و پاها را خشک نگهدارد. برای مثال در هنگام دویدن و پیاده روی های طولانی باید از کتانی سبک استفاده کرد. استفاده از کفی های پلاستیکی مخصوص نیز از تاول زدن پاهایتان جلوگیری می کند. با این حال فرد دیابتی باید همیشه قبل و بعد از ورزش پاهای خود را معاینه کند و در صورت وجود تاول یا قرمزی حتماً پزشک تماس بگیرد.
3- استفاده کردن ازعلامت شناسایی کننده: بیماران دیاتی باید در حین ورزش یک دستبند ، برچسب شناسائی ویا پلاک به همراه خود داشته باشند تا در مواقع بروز بیهوشی نشان دهنده ی وضعیت فرد باشد. در این دستبند یا پلاک باید نوع بیماری و درمان ذکر شده باشد.
· 4- دانش و آگهی شخص از چگونگی پاسخ قند خون بدنش به ورزش: فرد دیابتی باید از نحوه واکنش بدن خود به فعالیت بدنی مطلع باشد. بعضی افراد با انجام فعالیت بدنی نیاز به کاهش قابل توجهی در میزان انسولین یا قرص پاین اورنده قند خود دارند. این در حالی است که بدن بعضی دیگر ازافراد دیابتی واکنش ملایم تری نسبت به فعالیت بندنی دارد.
5- تست قند خون قبل و بعد از ورزش: افراد دیابتی به خصوص بیماران وابسته به انسولین باید حتما از میزان قند خون خود در قبل و بعد از ورزش مطلع باشند.ممکن است قبل و بعد از ورزش لازم باشد بمنظور پیشگیری از افت قند خون(هیپوگلیسمی)،یک وعده کوچک خورده شود.مقدار این میان وعده به سطح قند بستگی دارد. بعد از ورزشهای سخت و طولانی افراد دیابتی ممکن است به کربوهیدارت اضافه تری برای جایگزینی کربوهیدرات سوخته شده در حین ورزش نیاز داشته باشند.در غیر این صورت ممکن است فرد دچار هیپوگلسیمی ( کاهش قند خون ) تاخیری شود. از انجایی که ورزش سبب افزایش حساسیت بدن نسبت به انسولین می شود فرد باید غذای بیشتری صرف کند در غیر این صورت این نوع کاهش قند خون چند ساعت بعد از اتمام ورزش خود را نشان می دهد . در کل با یک ساعت افزایش در مدت ورزش، خوردن 15 گرم کربوهیدرات اضافه تر قبل یا بعد از ورزش، نیاز می شود. برای ورزشهای پرشدت تر،خوردن 30 گرم کربوهیدرات در هر یک ساعت ممکن است ضروری باشد. البته بهتر است در طول ورزشهای طولانی هر 20 تا 30 دقیقه قند خون اندازه گیری شود.
6- مدت زمان ورزش کوتاه باشد: تحقیقات نشان می دهد که با افزایش تمرینات احتمال ترشح هورمونهای افزاش قند خون بالا می رود و در نتیجه فرد ممکن است دچار افزایش ناگهانی قند خون می شود البته این مورد بیشتر در افراد غیر وابسته به انسولین دیده می شود.
7-مدت و شدت برنامه ورزشی خود را بتدریج(ونه ناگهانی)افزایش دهید تا بتوانید آن را با غلظت گلوکز خون تنظیم نمائید: افراد دیابتی باید سعی کنند که ورزش خود را طوری تنظیم